کیمیای سعادت

موضوعات پژوهشی درس تاریخ تحلیلی صدر اسلام

موضوعات پژوهشي در تاريخ تحليلي صدر اسلام

دانشجويان عزيز

يكي از موضوعات ارائه شده را انتخاب و با مطالعه و فيش برداري مناسب و ارائه تحليل درست و منطقي ،جهت ارائه در كلاس درس حد اكثر تا سه هفته قبل از آخرين كلاس ، تحويل دهيد.

1) زن در ايران قبل از اسلام

2) معيار هاي جاهليت در قرآن كريم

3) معيار هاي جاهليت در نهج البلاغه

4) نمود ها و نماد هاي جاهليت در عصر ظهور اسلام و جامعه امروزي

5) علل تحريف آيين زرتشتي در عصر ساسانيان

6) چگونگي بعثت حضرت محمد (ص)

7) اعجاز نزول قرآن كريم

8) حقوق زن در اسلام

9) تعدد زوجات از ديدگاه اسلام

10) همسران پيامبر اكرم (ص)

11) نخستين زن مسلمان(داستان زندگي و ايمان حضرت خديجه)

12) نخستين مرد مسلمان (داستان ايمان امام علي (ع) و فداكاري هاي آنحضرت در حيات پيامبر )

13) روش هاي تبليغ اسلام در عصر بعثت

14) روش هاي مبارزه مشركان با پيامبر اكرم (ص)

15) علل مخالفت مشركان با اسلام

16) زمينه هاي هجرت پيامبر اكرم به مدينه

17) سن ازدواج حضرت خديجه با پيامبر اكرم (ص)

18) نقش ابوبكر در دوران پيامبر اكرم (ص)

19) نقش عمر در دوران پيامبر اكرم (ص)

20) كارنامه اسلام در 13 سال مكه

21) ويژگي هاي آيات مكي قرآن كريم

22) ويژگي هاي آيات مدني قرآن كريم

23) بررسي مفاد نخستين قانون اساسي مدينه

24) بررسي ماهيت جنگ هاي پيامبر اكرم (ص)

25) علل شكست مسلمانان در جنگ احد

26) رابطه پيامبر اكرم (ص)با يهوديان

27) ----------------------با مسيحيان

28) پيدايش نفاق و منافقين در اسلام در عصر نبوي

29) اعلام جهاني رسالت پيامبر اكرم (ص)

30) جنگ يا دفاع در اسلام

31) ترويج اسلام با جنگ يا منطق و استدلال

32) بررسي مفاد نامه هاي پيامبر به سران كشور ها

33) بررسي واكنش حكومت ها به نامه پيامبر اكرم (ص)

34) داستان مباهله و حقانيت اسلام براي مسيحيان

35) داستان غدير و حقانيت ولايت در اعتقاد شيعه

36) حديث ثقلين و همترازي قرآن و عترت

37) بررسي حديث يوم الانذار و وصايت و ولايت امام علي (ع)

38) بررسي علل اعزام سپاه اسامه در روز هاي پاياني حيات پيامبر اكرم(ص)

39) داستان نگارش وصيت پيامبر در روز هاي پاياني و علل مخالفت عمر

40) بررسي اصول حكومتي پيامبر اكرم (ص)

41) بررسي شيوه هاي حكومتي پيامبر اكرم (ص)

42) بررسي اهداف حكومت پيامبر اكرم (ص)

43) بررسي علل و عوامل گسترش اسلام

44) راز و رمز جاودانگي قرآن

45) قرآن و فرهنگ زمانه

46) ادله شايستگي ابوبكر در خلافت اسلامي

47) سقيفه وحدت امت اسلامي يا انحراف در مسير اسلام

48) داستان برگزيدگي ابوبكر و كنار نهادن علي (ع)

49) بيعت اجباري با خليفه اول

50) خطبه حضرت زهرا در مالكيت بر فدك

51) اعتراض حضرت زهرا به غصب خلافت

52) ياوران امام علي (ع) در مبارزه با خليفه اول

53) تسويه حساب هاي خونين (قتل هاي زنجيره اي )در حكومت خليفه اول

54) بدعت هاي ابوبكر و عمر در اسلام

55) چگونگي خليفه شدن عمر

56) چگونگي خلافت عثمان

57) فلسفه سكوت امام علي (ع) در دوران خلفا

58) رابطه امام علي (ع)با خلفاي سه گانه

59) علل پذيرش خلافت توسط امام علي (ع)

60) داستان آتش كشيدن خانه فاطمه (س) توسط خليف دوم

61) فلسفه پنهان بودن مرقد حضرت زهرا (اعتراض سياه )

62) فتوحات عمر

63) بررسي زمينه هاي ورود اسلام به ايران

64) علل گرايش ايرانيان به تشيع

65) علل دفاع ايرانيان از اسلام

66) دانشمندان بزرگ ايراني اهل سنت

67) دانشمندان بزرگ ايراني شيعه

68) نقش اسلام در عظمت ايران و ايرانيان

69) خدمات متقابل اسلام و ايران

70) علل شكل گيري جنگ جمل

71) علل شكل گيري جنگ صفين

72) علل شكل گيري جنگ نهروان

73) ويژگي هاي خوارج در انديشه و رفتار

74) رفتار امام علي با مخالفان

75) علل ممنوعيت نگارش حديث در خلافت ابوبكر

76) خلافت معاويه و نقش وي در انحراف جامعه اسلامي

77) عدالت صحابه از نظر تا عمل

78) چگونگي به خلافت رسيدن امام علي

79) موانع فراروي امام علي

80) علل ناخشنودي از حكومت امام علي

81) علل صلح امام حسن

82) علل قيام امام حسين

83) فلسفه عزاداري براي امام حسين

84) تعداد شهداي كربلا

85) فلسفه زيارت امامان و اوليا الهي

86) زندگاني و شهادت حضرت ابوالفضل

87) -------------------------علي اكبر

88) ------------------------فاطمه زهرا

89) -----------------------امام علي

90) -----------------------زينب

91) ----------------------امام حسن

92) حقوق متقابل ملت و دولت

93) آزادي هاي سياسي در حكومت امام علي (ع)

94) روش حكومتي امام علي (ع)

95) امام زمان در نهج البلاغه

96) ويژگي هاي زمامداران از ديدگاه نهج البلاغه

97) اصلاحات ديني در حكومت امام علي (ع)

98) بررسي نامه هاي امام علي به معاويه

99) بررسي نامه هاي امام علي به كارگزارانش

100) امام علي در كلام امام علي (ع)

حداقل تعداد صفحات تحقيق 15 و حد اكثر آن 25 صفحه باشد

حتما چكيده مقاله و كليد واژه ها در ابتدا آورده شود

فهرست منابع تحقيق بطور دقيق ذكر گردد

3 نمره از نمرات ترم به تحقيق اختصاص دارد

از ارائه مقالات ديگرا جدا خودداري فرماييد. در صورت مشاهده غير از عدم اخذ نمره تحقيق ، نمره منفي نيز دارد

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و یکم مهر 1388ساعت 20:32 توسط بهروز یدالله پور |

موضوعات پژوهشی درس آیین زندگی

موضوعات پژوهشي درس آيين زندگي

1) روش هاي انس با قرآن

2) راهكار هاي ايجاد انگيزه و نشاط علمي در دانشجويان

3) راهكارهاي ايجاد انس با قرآن در دانشجويان

4) راهكارهاي ايجاد انس با نهج البلاغه در دانشجويان

5) روش هاي برخورداري از حضور قلب در نماز

6) بررسي موانع انس با قرآن در جوانان

7) آسيب شناسي توليد علم و جنبش نرم افزاري در ايران

8) آسيب شناسي رواج تكدي گري و گدايي در جامعه

9) معيار هاي اخلاقي اشتغال شايسته

10) موانع دست يابي به شغل مناسب در جامعه

11) شرايط امر به معروف و نهي از منكر

12) مراتب امر به معروف و نهي از منكر

13) روش هاي امر به معروف و نهي از منكر

14) آسيب شناسي امر به معروف و نهي از منكر

15) بررسي جايگاه نماز در خوابگاه هاي دانشجويي

16) اخلاق بين المللي از ديدگاه اسلام

17) معيار هاي انتخاب دوست خوب از ديدگاه اسلام

18) معيار هاي انتخاب همسر

19) روش هاي تقويت اعتماد به نفس

20) روش هاي مبارزه با وسواس

21) روش هاي تقويت عزت نفس

22) راه هاي درمان حسادت

23) روش هاي درمان احساس حقارت

24) روش هاي مقابله با خود بزرگ بيني

25) ريا و راه هاي مبارزه با آن

26) ريشه هاي انحرافات جنسي

27) تربيت جنسي نوجوانان

28) روش هاي تربيت جنسي جوانان

29) راهكارهاي مبارزه با فساد اخلاقي در جوانان

30) راهكارهاي سازگاري ميان همسران جوان

31) روش شناخت درست خواستگاران مطلوب

32) ازدواج جوانان درمان يا ...

33) نقش والدين در انتخاب همسر نمونه

34) نقش رسانه هاي جمعي در ارائه ازدواج مطلوب

35) مولفه هاي ازدواج موفق

36) نقش والدين در زندگي مشترك موفق

37) نقش و كاركرد آموزه هاي ديني در ازدواج موفق

38) دوستي ميان دختر و پسر ، آري يا نه ؟

39) آسيب شناسي رابطه دختر و پسر قبل از ازدواج

40) نقش رابطه پسر و دختر قبل از ازدواج در موفقيت يا شكست همسران

41) آشنايي پسر با دختر قبل از ازدواج چگونه و چرا؟

42) آموزه هاي ديني و انتخاب همسر

43) اهميت ازدواج در اسلام

44) ايين دوست يابي در اسلام

45) آيين همسر داري در اسلام

46) نقش خانواده در حل مشكلات همسران جوان

47) جايگاه ايمان در ازدواج موفق

48) چيستي ايمان

49) نقش ايمان در بحران هاي زندگي

50) طلاق و آسيب هاي فرا رو

51) تاثير خانواده در شكست همسران جوان

52) غيبت و آسيب هاي فرا رو

53) تهمت و تاثير آن در شخصيت افراد

54) تجسس و راه هاي مبارزه با آن

55) روش هاي ايجاد اعتماد بين همسران جوان

56) دولت عشق

57) چگونه بايد هميشه عاشق ماند ؟

58) عشق و هيجانات عاشقانه

59) ويژگي هاي عشق و هوس در ادبيات ديني

60) فلسفه حجاب در اسلام

61) راه هاي شناخت افراد عاشق از هوسباز

62) راهكار هاي درمان كدورت ها ي ميان همسران جوان

63) ازدواج آرماني يا ازدواج آسماني

64) تاثير رعايت حريم محارم در سلامت خانواده

65) روش انتخاب همسر

66) روش معاشرت با دوستان

67) روش معاشرت با خانواده

68) تاثير رابطه با خدا در سلامت رواني

69) تاثير ياد خدا در زندگي موفق همسران جوان

70) تاثير نماز شب در زندگي موفق

71) خاستگاه عشق ، انسان يا خدا

72) كدام لذت ، پايدار يا آني

73) معناي زندگي

74) هدف زندگي

75) تاثير ايمان به آخرت در بهداشت رواني

76) ممنوعيت خودكشي در اسلام

77) تاثير حفظ حجاب و عفت ورزيدن

78) نقش استاد در اخلاقي زيستن

79) آسيب شناسي اخلاقي زيستن

80) نقش دعا در آرامش روان

دانشجويان گرامي ، يكي از موضوعات فوق را جهت تحقيق درس آيين زندگي انتخاب نمايند و با تهيه چكيده مطالب ، مقدمه ، متن و نتيجه همراه با فهرست مطالب و منابع حد اقل در 15 و حد اكثر 25 صفحه تا 3 هفته قبل از پايان نيمسال تحصيلي اول به اينجانب ارائه نمايند. دانشجويان همكلاس از انتخاب يك موضوع مشترك خودداري نمايند .

+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم مهر 1388ساعت 19:14 توسط بهروز یدالله پور |

پاکدامنی جوان در اوج قدرت جنسی

پاكدامنى جوان در اوج قدرت جنسى

بهروز یدالله پور

اسلام به عنوان آيينى جاودانه و آسمانى كه حاوى دستوراتى سعادت‏بخش براى بشر است، نهاد خانواده را به عنوان كانونى مقدس، پايدار، عاطفى و پاك، ترسيم كرده است تا ميهمانى كه به عنوان همسر، وارد عرصه زندگى مى‏شود، با آرامش، عزت، محبت و شادمانى، يك مجموعه رو به گسترش را اداره كند. قرآن مجيد به پدران و مادران مسلمان دستور مى‏دهد تا فرزندانشان را كه هنوز از نعمت تأهل برخوردار نشده‏اند، به اين امر مقدس تشويق كرده، زمينه‏هاى زندگى سالم و حيات طيبه را براى آنان فراهم سازند و اگر شرايط ازدواج براى كسى وجود نداشته باشد، اسلام راهكار بسيار ارزشمندى را معرفى مى‏كند؛ راهكارى كه هم اجرايى است و براى تحقق آن مانعى وجود ندارد و هم پشتوانه بزرگى براى ورود به عرصه حيات اجتماعى در آينده است و آرامش را براى اعضاى خانواده، مهيا مى‏سازد. اين راهكار مهم، عفت‏ورزى است.
عفت ورزيدن براى يك انسان، ضرورت يك زندگى سالم، بانشاط و آرام است؛ ضرورتى كه تنها در سايه دين به دست مى‏آيد و در سايه خردمندى، رشد و كمال مى‏يابد. انسان امروز، نيازمند اين آموزه‏هاست و پشت كردن به آنها، موجب سستى پيوند خانوادگى، نفوذ و حضور ديگران در عرصه زندگى، اختلاف، عدم اعتماد به يكديگر، بيمارى‏هاى روحى - روانى، وسواس، سوءظن و ... خواهد شد.
لازم به يادآورى است كه عفت و حجاب، دو مقوله جداگانه‏اند. در عفت ورزيدن، هم رعايت پوشش ظاهرى خواهد شد و هم مراقبت از امور معنوى و روحى و اين، موضوعى است كه هم كسانى كه رعايت پوشش دينى را مى‏كنند، بدان نيازمندند و هم آنان كه كمى در پوشش خويش، سهل‏انگارى مى‏كنند.

1. عفت دل

يكى از موارد بسيار مهمى كه پيوند خانوادگى را پايدار مى‏سازد، رعايت عفت دل است. خانه‏اى كه تار و پود آن از عشق و محبت ساخته نشود، خانه‏اى پايدار در برابر طوفان‏هاى سهمگين و لرزش‏هاى فراوان نيست. خانه‏اى كه در آن، افراد فراوانى حضور يابند و معشوق يا عاشق احساس نكند كه آن خانه براى سكونت وى آماده است، ثبات نخواهد داشت.
همسر، بايد حريم دل را تنها براى همسرش بگشايد و غير از او، به هيچ شخص نامحرمى اجازه ورود ندهد؛ چه رسد به سكونت در آن. كسانى كه قبل از ازدواج، اين حريم را مى‏شكنند و با ديگران رابطه‏اى دوستانه و محبت‏آميز برقرار مى‏كنند، پايه‏هاى زندگى آينده را لرزان مى‏سازند.
شايد زندگى بشر صنعتى را اين‏گونه ترسيم كرده‏اند و طراحان ناصالح جامعه انسانى كه حضور بى‏پرواى زن و مرد را در كنار هم و با برخى بى‏بندوبارى‏ها و عدم رعايت حريم‏ها، رشد و ترقى بشر تلقى كرده‏اند و انسان را در برآورده كردن غرايز جنسى آزاد گذاشته‏اند، امروز، نتيجه آن راهكار را در عدم ازدواج جوانان و فراوانى گسست و طلاق خانواده‏ها - ديده باشند.
مرد شايسته، عرصه دل را در اختيار زن شايسته قرار مى‏دهد و جز او را به اين حرم راه نمى‏دهد و فضاى انديشه و دل را معطر به صفاى او مى‏كند؛ زن شايسته نيز چنين مى‏كند و اگر چنين شد، خداوند، از فضل خويش، آنان را بى‏نياز خواهد كرد و اين وعده خدا، حتمى است كه فرمود: زنان پاك، براى مردان پاك هستند«.1

2. عفت نگاه

قرآن مجيد به دين باوران دستور مى‏دهد كه چشمان خويش را بى‏پروا بر هر كس نگشايند. »به چشمانت بياموز كه هر كس، ارزش ديدن ندارد«؛ زيرا چشم انسان، عرصه واردات دل و فكر او را فراهم مى‏سازد.
نگاه به نامحرم كه زمينه فساد را فراهم مى‏كند، حرام شمرده شده است؛ چه تصوير باشد و چه فردى در كنار انسان و عجيب است كه انسان‏ها را مى‏توان از روى چشم‏هاى عفيف و غيرعفيف، شناخت. چشمان عفيف، ارزشمندند و چشم دريده، ادب نگاه نمى‏دارد.
انسان موفق، بر هر آن‏چه مى‏رسد، بى‏پروا، چشم نمى‏گشايد و نگاه خويش را محدود مى‏سازد. اگر كسى عفتِ نگاه نداشته باشد، چه بسا كه به بى‏عفتى در عرصه‏هاى ديگر دچار شود. اين عفت، خاص مردان نيست؛ بلكه زن هم بايد عفت را رعايت كند. گر چه بيمارى چشم‏چرانى، در مردان بيشتر شيوع دارد و مردان، با چشمانشان به دام مى‏افتند و زنان، با گوش‏هايشان.

3. عفت كلام

عفت نگاه، پرهيز از نگاه‏هاى آلوده است كه نتيجه اين پرهيز، پاكى دل و انديشه، از واردات ناشايست است؛ ولى عفت كلام، پاك ساختن عرصه صادرات دل است. آنان كه بى‏محابا از هر چه بخواهند، سخن مى‏گويند، هر واژه‏اى را بر زبان مى‏آورند و در پردازش كلمات خويش، محاسبه دقيقى ندارند، نه ارزش خويش را حرمت مى‏نهند و نه ارزش مخاطب را.
بسيارى از افراد، نمى‏توانند برخى از واژه‏هاى ناشايست شنيده شده را بيان كنند و با نگفتن آن، شادمان‏ترند كه اين، از سلامت روح و بهداشت روانشان حكايت دارد و در مقابل، كسانى يافت مى‏شوند كه بسيار مشتاقند تا هر واژگانى را به كار گيرند و از هر موضوعى - حتى ناشايست - سخن گويند كه اين، نشان از عدم تربيت درست دارد.
انسان مؤمن، حق ندارد ديگران را مسخره كند؛ لقب زشت دهد؛ تهمت ناروا زند؛ افترا بندد؛ صداى خويش را بى‏اندازه بلند كند و يا از واژگان ناشايست، استفاده كند. چنين انسانى، از عرصه دين، فرو مى‏افتد و به خشم الهى، دچار مى‏شود.

4. عفت دامن

يكى از مؤلفه‏هاى مهم عفت، عفت دامن است. پاكدامنى، از نوجوانى و جوانى سرچشمه مى‏گيرد و در دوران ميان‏سالى و كهن‏سالى، ثمره‏اش به بار مى‏نشيند. بدترين خيانت‏ها، خيانت در اين عرصه است و غريزه جنسى، اگر درست در اختيار قرار نگيرد، انسان را به ورطه‏هاى خطر مى‏كشاند. در قرآن آمده است: »به زنا، نزديك نشويد«؛2 نه اين كه زنا نكنيد؛ يعنى حتى بايد از لغزش‏گاه‏هاى اين خطر مهلك، پرهيز كرد.
قرآن مجيد براى جلوگيرى از خطر فساد جنسى، راهكارهاى زير را ارائه كرده است:
الف) تربيت جنسى از دوران كودكى و رعايت دستورات اخلاقى خانوادگى و زناشويى، از آغاز تولد كودك تا بلوغ.
ب) رعايت حريم ميان نامحرمان و پوشش مناسب.
ج) عدم اختلاط نامحرمان در هر محيطى.
د) مراقبت از لغزش‏گاه‏هايى كه انسان را به عرصه بى‏عفتى مى‏كشاند.
ه’) محدود كردن بعد عاطفه در خانواده و عدم دل‏بستگى به نامحرم در جامعه.

5. عفت شكم

يكى از عوامل بدبختى انسان‏ها، بى‏پروايى در خوراك است؛ يعنى اين كه انسان هر چه بيابد، بخورد و از هر راهى، كسب ثروت كند. غذاى حرام موجب شد كه مسلمان‏نمايان، در كربلا، در مقابل فرزند رسول خدا صلى‏اللَّه‏عليه‏وآله صف‏آرايى و به كشتن او افتخار كنند. امام حسين عليه‏السلام فرمود: »اگر نبود طعام‏هاى حرامى كه شكم‏هايتان پر از آن گشته است، چنين بى‏پروا، در قتل من تلاش نمى‏كرديد«.
اگر نفس انسانى را در دو بعد مادى و ملكوتى ترسيم كنيم، تلاش افرادى كه فقط براى پروار جسم مى‏كوشند، فربه‏سازى نفس مادى را در پى دارد. آنان، همه همتشان اين است كه چه بكنند، تا بيشتر ثروت اندوزند و شعله شكم افروزند و جسم خويش را در ناز نگهدارند. به قول استاد علامه حسن‏زاده آملى: »آن‏جا كه شكم داير است، دل باير است«.
امام على عليه‏السلام فرمود: »من كه امير بر شمايم، به قرصى نان جو بسنده مى‏كنم و بدا به حال كسى كه به خاطر شكم به دوزخ در افتد«.
عفت شكم نيز در عفت دل، تأثير فراوانى دارد. طعام آلوده، جسم را مى‏آزارد و طعام ناپاك، روح را. غذاى حرام، روح را از پرواز باز مى‏دارد و حريم زندگى را بر خطرها مى‏گشايد؛ پس بايد در غذايى كه مى‏خوريم، دقت كنيم.
جامعه امروز، هم در سن ازدواج، هم در نوع زندگى اجتماعى و تحصيلى، هم در بافت خانوادگى و هم در زمينه فراوانى زمينه‏هاى گناه، با جامعه ديروز، متفاوت است. نوجوان ديروز، مى‏توانست بدون شغل و تحصيلات عالى، ازدواج كند و در كنار خانواده خويش، روزگار بگذراند. ديروز، زمينه‏هاى آلودگى صوتى و تصويرى و... آن قدر فراوان نبود؛ شرايط دورى از خانواده و اختلاط ميان دو جنس، اين قدر شايع و دسترسى به نامحرم، بدين صورت آسان نبود.
دوست عزيز! انسان شايسته، در هر عصر و زمينه، بايد در مقابل آسيب‏ها و خطرها، قد برافرازد و ناملايمات را هموار سازد. راهكار عفت براى جامعه امروز، ديروز و فردا، كارگشاست.
پرهيز از گشاده‏دستى در چشم دوختن، اجتناب از سخن ناروا گفتن يا شنيدن، دورى از اختلاط بى‏جا و بى‏مورد، خوددارى از خودنمايى و بدن‏نمايى، مواظبت از جسم، روزه‏دارى براى تقويت اراده و كنترل نفس و تربيت جنسى صحيح، راه‏كارى‏هايى هستند كه غفلت از آنها، در همه زمان‏ها، انسان را به سقوط مى‏كشاند.
راهكار اصلى، پرهيز از شيطان و تلاش دائمى در بندگى خداست كه اين، صراط مستقيم سعادت و نجات است؛ »الا تعبدوا الشيطان و ان اعبدونى هذا صراط المستقيم«.3

1. نور، آيه 26.
2. اسراء، آيه 32.
3. يس، آيه 60.

تعداد مراجعه 866 بار

+ نوشته شده در جمعه هفدهم مهر 1388ساعت 18:46 توسط بهروز یدالله پور |

کرامت انسان و عناصر کرامت ستیز

كرامت انسان و عناصر كرامت ستيز از ديدگاه قرآن كريم

بهروز يدالله پور

دانشجوي دكتري علوم قرآن و حديث مركز تربيت مدرس دانشگاه قم

و عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي بابل

چکیده

انگارههای انسانشناختی یکی از مقولات بنیادی در اندیشه معاصر است . نوشتار حاضر پس از معناشناسی «کرامت » و «انسان » در نظام معنایی قرآن ، می کوشد به معنای «کرامت انسان » در گفتمان قرآن دست یابد.

در گفتمان قرآنی خداوند، خود کریمترین است و بنی آدم نیز از کرامتی اعطایی برخوردارند و درجات بهره مندی از کرامت در میان آدمیان بر پایه دارا بودن تقوا متفاوت است تامل در آراء قرآن پژوهان و مفسران ، نشان از آن دارد که در بحث کرامت انسان ، اندیشه واحدی مشاهده نمی شود.. برخی ازقرآن پژوهان کرامت اعطایی را ذاتی بشر از هر جنس و نژاد و رنگ دانستهاند و برای آن ادلهای را اقامه کرده اند و کرامت عندالله را به عنوان وجه تمایز آدمیان در رسیدن به کمالات اختیاری بر شمردهاند در مقابل، برخی تمام کرامت انسان را به ویژگی تقوی و ایمان وی دانستهاند . این اختلاف رای در بیان رمز و راز کرامت مندی انسان نیز در کلام مفسران وجود دارد ،که نوع نگاه آنان به مقوله کرامت انسان را حکایت مینماید .

اگر چه کرامت انسان و عناصر كرامت ستيز از دیر باز در منابع دینی پرداخته شده است اما چون امروزه این مقوله ، با مباحث حقوق بشر رابطهای ناگسستنی یافته است ،ضرورت بازشناسی، تحلیل و تبیین آن در ارائه دیدگاه قرآن کریم برای پرسشهای پیش رو در عصر حاضر بیش از هر زمان احساس میشود.عناصر كرامت ستيز در دو بعد فردي و اجتماعي قابل تحليل است كه در اين نوشتار به گونه اي مبسوط بدان اشارت رفته است.

واژگان کلیدی

کرامت ، انسان ، کرامت انسان ، کرامت ذاتی ، کرامت اکتسابی ، عناصر كرامت ستيز

ادامه مطلب

+ نوشته شده در شنبه چهارم مهر 1388ساعت 2:36 توسط بهروز یدالله پور |

روایتی از کتاب حدیث و روانشناسی

روايتي از كتاب

حديث و روان شناسي

بهروز يدالله پور

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي بابل

دكتر محمد عثمان نجاتي در سال 1914 در كويت ديده به جهان گشود ، ايشان پس از طي تحصيلات مقدماتي و كارشناسي ، مقطع كارشناسي ارشد را با موضوع پايان نامه « ادراك حسي از ديدگاه ابن سينا » به اتمام رسانيد . وي از اساتيد صاحب نام در زمينه روان شناسي در كشور هاي عربي به ويژه كويت و عربستان بشمار مي رود و كتاب قرآن و روان شناسي ايشان برنده جايزه ويژه تحقيقات «ميراث» از موسسه«التقدم العلمي » در سال 1983 گرديد. اعتقاد نجاتي برآن است كه كتاب «قرآن و روان شناسي» و كتاب حديث پيامبر و روانشناسي » بيان كننده ديدگاه و تصور اسلامي از انسان را در اختيار مي نهند .و با اين دو منبع بيكران مي توان به ارائه مكتب روان شناسي جديد برآمده از اسلام پرداخت « ديدگاهي كه بر شالوده آن مطالعات جديدي در روان شناسي صورت پذيرد و در نهايت ، از مجموعه اين مطالعات و تحقيقات مكتب نويني در روان شناسي پديد آيد كه بتوان آن را مكتب اسلامي در روان شناسي ناميد ، نگارنده در سال 1982 نخستين چاپ كتاب «القرآن و علم النفس » را كه در آن مفاهيم رواني آمده در قرآن كريم بررسي مي شود را منتشر كرد و از همان زمان نيز به بررسي مفاهيم رواني در حديث پيامبر (ص) پرداخت حاصل اين تلاش كتاب «الحديث النبوي و علم النفس » است اين كتاب در واقع تكمله كتاب قبلي يعني قرآن و روان شناسي است چرا كه اين دو روي هم رفته ديدگاه اسلامي از انسان را در اختيار ما مي گذارند » ( نجاتي ، ص1387،9)

آثار چاپ شده دكتر محمد عثمان نجاتي عبارتند از :

1) القرآن و علم النفس ، بيروت ، دارالشروق، 1987

2) علم النفس في حياتنا اليوميه ، كويت، دار القلم ، 1985

3) علم النفس الصناعي ، كويت ،موسسه الصباح ، 1980

4) ادراك الحسي عند ابن سينا ، بيروت ، دارالشروق ، 1980

5) مفهوم الصحه النفسيه في القرآن الكريم و الحديث الشريف ، كويت، نشره الطب الاسلامي ، 1984

6) الحديث النبوي و علم النفس ، 1988

7) الدراسات النفسانيه عند العلماء المسلمين

ايشان علاوه بر اين آثار ، با ارائه سخنراني ها و سمينار هاي علمي و ارائه مقالات خدمات شايسته اي را به دانش اسلامي تقديم كرده اند.

*** *** ***

روانشناسي از دانش هاي بشري است كه عمري كوتاه را در عرصه مباحث علمي آكادميك برخوردار است كه خاستگاه آن مراكز علمي مغرب زمين بشمار مي رود . نخستين بار واژه «سايكولوژي »psychology روانشناسي را رودلف گروكلينوس از اهالي ماربورگ آلمان در قرن شانزدهم ميلادي ابداع كرد.

اگر به عنوان روان شناسي تجربي experimental psychology اين دانش را در نظر بگيريم تاسيس آن به آزمايشگاه روان شناسي در سال 1879م در لايپزيك آلمان به وسيله ويلهلم وونت باز مي گردد و در اين زمان بود كه نخستين مكتب تجربي در عرصه روان شناسي به نام روان شناسي درون نگر introspective psychology پا به عرصه وجود نهادكه بعد از آن با اندكي تغيير در قالب مكتب ساخت گرايي structuralism در امريكا به دست ادوارد برادفوردتيچنر شكل يافت. ..بدين ترتيب عمر روان شناسي هنوز به يك قرن و نيم نمي رسد.( سعيد بهشتي ، روان شناسي از ديدگاه دانشمندان مسلمان ، 1385،ص 20)

با اندك توجهي در پديده روانشناسي در غرب ، دو نكته كليدي در هدايت پژوهش هاي روانشناسان به چشم مي خورد : نخست آنكه مطالعات و پژوهش هاي رواني در اين جوامع به جنبه هاي مادي و زيستي و اجتماعي انسان مادي توجه دارد و از جنبه هاي روحي و معنوي و تاثير آن غفلت نموده اند به همين سبب پژوهش هاي روانشناسانه بيشتر متوجه فرهنگ و هنجارها و ارزش ها و فلسفه زندگي حاكم بر اين جوامع مي باشد و در داوري ها و ارائه درمان به همان اندازه انسان مادي و محدود در غرايز قلمرو حيواني را در بر مي گيرد . كه با برداشت و ديدگاه اسلامي از انسان سازگاري ندارد و ما نيازمند ارائه مفاهيم نوين و ساماندهي روانشناسي برآمده از انديشه اسلامي با مولفه هاي صحيح و دقيق مي باشيم . دوم آنكه روانشناسي معاصر به پيروي از پيشفرض معرفت شناختي كانتي ، معتقد است كه عقل بشر ، تنها قادر به درك و شناسايي نمودها (phenomena) و فيزيك اشياي خارجي است و نه بود ها و متافيزيك آنها . يعني تنها به بررسي و مطالعه علمي« رفتار » به عنوان موضوعي قابل مشاهده و اندازه گيري پرداخته شده است . بدين سان روان شناسي غربي با روانشناسي فلسفي اختلافي بنيادين در « موضوع» دارد زيرا موضوع روانشناسي ديني و فلسفي « روان و احوال و عوارض » آن است در حالي كه موضوع روانشناسي غربي و تجربي بر مبناي« جلوه ها و نمودهاي عيني روان » مي باشد و به نوعي روانشناسي غربي « رفتارشناسي » بشمار مي آيد تا «روانشناسي». و يكي از بزرگترين مشكلات روانشناسي نوين غربي ، با همه كاميابي ها و پيشرفت هاي نظري و كاربردي آن ، كنار نهادن و به حاشيه راندن موضوع اصلي اين علم يعني«روان» است.روانشناسي امروز با حذف اين موضوع از قلمرو مطالعات و تحقيقات خود ، گرفتار گونه اي ناتمام نگري ، جزء بيني و نمودگرايي گرديده است. ( همان ، ص25)

اما از متون ديني مي توان دريافت كه از دير باز به اين مساله مهم پرداخته شده است و بسياري از انديشه وران دين باور بر آن تاكيد كرده اند و مي توان با بهره گيري از آموزه ها ومتون قرآن كريم و روايات متقن پيامبر اكرم (ص) و ائمه اطهار(ع) دانش روانشناسي اسلامي را براي رشد و شكوفايي انسان ها و رسيدن به اعتدال و معنويت و كمال نهايي و آرامش و رابطه اي جامع با جهان هستي ، انسان ها و خداوند سبحان پي افكند و به يقين اين دانش مي تواند پاسخ گوي درد هاي متعدد روحي و رواني بشر سرگردان امروز و عصر هاي آينده باشد.

*** *** ***

كتاب حديث نبوي و روانشناسي

اين كتاب دريك مقدمه و 10 فصل با مباحثي عميق تاليف شده است كه فصل ها به ترتيب عبارتند از : انگيزه هاي رفتار ، عواطف يا هيجانات ، ادراك حسي ، تفكر ، يادگيري، علم لدني، مساله رشد ، بهداشت رواني و در پايان روان درماني . كه همه اين مباحث از ديدگاه حديث نگارش يافته است. اين كتاب به زبان شيرين فارسي توسط آقاي حميدرضا شيخي برگردان شده است و چاپ نخست آن در بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي در سال 1387 در 1000 شمارگان در 343 صفحه انجام يافته و در دسترس مشتاقان نهاده شد.

برجستگي ها و امتيازات اين كتاب

كتاب حديث نبوي و روانشناسي از نقاط ارزشمندي برخوردار است كه هر انسان آگاهي را به خود جذب مي نمايد و به مطالعه خود وا مي دارد فارغ از قلم روان و تسلط نويسنده محترم بر دانش حديث و روانشناسي و دغدغه ي ارائه مطالب متقن و علمي ايشان مي توان مزاياي ذيل را در نيرومندي و توان آن اشارت نمود:

1) كتاب حاضر به دنباله كتاب «قرآن و روانشناسي» و براي ارائه نگاهي جامع و كامل ازديدگاه اسلام به انسان و روانشناسي ،نگارش يافت از منابع معتبر روايي اهل سنت برخوردار است بهره گيري از كتاب هاي حديثي معتبر عامه اين كتاب را مورد توجه بسياري از مسلمانان نموده است و دقت در ارائه و چينش روايات و تحليل دقيق و عالمانه آنها نشان از هوش و تلاش سزشاري دارد كه براي ارائه توانمندي دين در عرصه درمان درد هاي روحي و رواني عصر حاضر ، پي ريزي دانش روانشناسي اسلامي را هدف گرفته است و در اين راه از دو منبع اصيل اسلامي بهره جسته است

2) كتاب حاضر علاوه بر بدست دادن روايات نبوي ، از كتاب هاي معتبر و انديشمندان صاحب نام عرصه روانشناسي غربي نيز بهره هاي فراوان برده است ارائه مباحث به گونه اي تطبيقي و با اصل قرار دادن روايات با توجه داشتن به آراء و نظريات انديشمندان مغرب زمين به زيبايي و اتقان اين كتاب افزوده است و هر خواننده منصفي را در برابر اين نگارش آرام مي سازد.

3) زبان نگارش كتاب زباني است كه احساس نمي شود مباحث علمي نوين بر روايات تحميل شده باشند بلكه با ظرافتي خاص و با تقسيم بندي مباحث كتاب بر پايه روانشناسي جديد ، روايات را با دقت و زيبايي ارائه نموده اند بدون آنكه تحت تاثير آموزه هاي روانشناسانه به تحليل روايات و يا تنظيم آراء ديني به گونه اي نامتوازن و غير صحيح گرفتار آمده باشد. و پايه داوري هاي خويش را روايات قرار داده اند نه انگاره هاي انديشمندان معاصر روانشناسي . به عنوان نمونه يكي از مباحث چالش بر انگيز ميان روانشناسي تجربي و ديني پديده وحي بر پيامبران و الهام بر انسان ها است كه محمد عثمان نجاتي به بررسي اين موضوع از نگاه روانشناسي جديد و متون ديني پرداخته است:« روانشناسي جديد با رويكردي مادي به تفسير شناخت مي پردازد چه شناخت حسي را پايه اصلي شناخت انساني مي داند . روانشناسان جديد در مساله يادگيري و كسب شناخت به علم و معرفتي كه انسان از رهگذر وحي يا الهام و يا روياي صادقه به دست مي آورد نمي پردازند ؛ چرا كه اينان خود را ملزم به بررسي آن دسته از پديده هاي رواني مي دانند كه بتوان آنها را مشاهده يا قياس كرد و يا در حيطه پژوهش تجربي در آورد ، و آن پديده هاي رواني و روحي را كه چنين نباشند از دايره بحث و تحقيق روانشناسي كنار نهاده اند ...زماني كه روانشناسي معاصر «تفكر خلاق » را بررسي مي كند به مساله «الهام» نيز مي پردازد . روان شناسان نمونه هايي از الهام را كه بعضا در اثناي خواب و گاه در حين بيداري براي برخي از دانشمندان و نويسندگان پيش آمده است نام برده اند اما الهام در اين حالت ها را نتيجه نضج يافتن ايده در ذهن هاي آنها ، پس از مدتي استراحت فكري مي دانند . چرا كه دراين مدت اذهان شان از پاره اي ناخالصي ها و موانع تفكر رها مي شود و عناصر موضوع نظم و سامان مي يابد و ناگهان در ذهن رابطه هاي جديدي ظهور مي كند كه قبلا وضوح نداشت و راه حلي كه انديشمند مدت ها در پي آن بود روشن مي شود . روان شناسان به ظهور ناگهاني ديده جديد يا حل مشكل به نام الهام اطلاق مي كنند. بنابراين الهام چيزي نيست كه از بيرون ذهن وارد ذهن شود بلكه منبعث از ذهن انسان و حاصل نظم بخشيدن به عناصر موضوع در ذهن است.

ميان نظر روانشناسي جديد و ديدگاه ديني در تفسير الهام مي توان سازش ايجاد كرد روانشناسي جديد در تفسير خود از الهام در سطح فرايندهاي فيزيولوژيك كه در مغز رخ مي دهد و فرآيندهاي رواني كه به همراه دارد متوقف مي شود اما اگر به الهام از منظر ديني نگاه كنيم خواهيم ديد كه اين تفسير كافي نيست چرا كه خداوند سبحان در همه هستي و در همه آفريدگان و در همه حوادثي كه در اين عالم هستي رخ مي دهد دخل و تصرف مي كند و به هر ريز و درشتي علم دارد و بر هر كاري تواناست...بنابر اين زماني كه انسان درباره كاري و موضوعي مي انديشد خداوند بزرگ ذهن او را در جهتي سوق مي دهد كه به انديشه تازه اي يا راه حل جديدي براي يك مشكل برسد پس الهام در اين حالت در حقيقت نشات گرفته از خداوند است هرچند از نظر روانشناسان برخاسته از ذهن خود انسان و حاصل فرايندهاي ذهنيي است كه در حين تفكر و بدون دخالت هرگونه نيروي ديگري به وجود مي آيد.» (حديث و روان شناسي ، محمد عثمان نجاتي ، ص 203)هرچند تلاش نويسنده محترم آن است كه از بحث هاي فلسفي صرف پرهيز نمايد و به اندازه لازم در نقد انديشه ها محل نزاع را معين نمايد و داوري كند.

4) تقسيم بندي مباحث كتاب بر اساس مباحث روان شناسي نوين يكي ديگر از امتيازات اين نوشتار است زيرا در اين نگارش با برخورداري از نحوه چينش مطالب در روانشناسي هاي معاصر ، تلاش شده است تا بحث ها از ديدگاه روايات ارائه گردد و در تعريف و ارائه مفاهيم به گونه استوار بر روايات بوده باشد و محل اختلاف ديدگاه اسلامي با روانشناسي نوين را رعايت امانت و انصاف بيان نمايد.

5) ترجمه روان و رسا و شيوا و وفادار به متن به زبان فارسي اين اثر به قلم حميدرضا شيخي بر زيبايي هاي ديگر اين كتاب افزوده است شيخي تلاش كرده است تا با ترجمه اي روان بر خواندني بودن كتاب بيفزايد و بعضا نكاتي توضيحي را در بيان معنا ارائه دهد.

كاستي ها و نارسايي ها

هر نگارشي براي نخستين بار كه به رشته نوشته در مي آيد از نارسايي هاي خاصي رنج مي برد اما امتياز نگارش نخست و ابداعي بودن مطالب آن نارسايي ها كم اثر مي سازد . اين نگارش با توجه به ارائه طرحي نوين در دانشي برآمده از دين تاكيد دارد بايد بيشتر از هر اثر ديگر مورد دقت و جستار قرار گيرد تا فراروي ديگر محققان نهاده شود و ادامه مسير طولاني فربهي را هموار سازد. همان گونه كه در قبل اشارت رفت اين اثر به همراه مجموعه اي از آثار خواندني و ماندگار دكتر نجاتي مورد اقبال انديشه وران مسلمان در كشورهاي مختلف قرار گرفته است و منبع بسياري از مقالات در حوزه روانشناسي اسلامي قرار گرفته است.اما اين كاستي ها در اين اثر به چشم مي آيد:

1) نويسنده محترم به درستي دو بال قرآن و حديث را براي ارائه انديشه اسلامي ناب و اصيل مورد تاكيد و توجه قرار داده است اما در اين ميان از بخش انبوهي از احاديث چشم پوشيده است . اين كتاب از روايات معتبر از كتاب هاي شيعه كه با سند درست از پيامبر اكرم (ص) در دسترس قرار دارند بي بهره است و حجم انبوهي از روايات دقيق و صحيح السند كه به مباحث روانشناسي پيوند دارد تهي مانده است بسيار فرصت مغتنمي است تا انديشمندان شيعي در عرصه روانشناسي روايات پر احتشام اين حوزه را در دسترس مشتاقان قرار دهند كه در گذشته برخي كتاب هاي اخلاقي و عرفاني به پاره اي از آن روايات اشارت داشته اند.

2) اين كتاب چون به خامه انديشمندانه ي يكي از برادران اهل سنت به رشته نگارش در آمد به علت آنكه در علم حديث آنان تنها روايات رسيده از پيامبر اكرم (ص) را مورد بررسي و قبول قرار مي دهند از بسياري از روايات ائمه اطهار (ع) يا اطلاع نداشته است و يا به خاطر نوع نگاهشان از آنان چشم پوشي كرده اند كه به نظر مي رسد اين نكته در ارائه ديدگاهي اسلامي از انسان بسيار ضروري مي نمايد به ويژه سخنان و حكمت هاي امير مومنان علي (ع) كه راهگشاي بسياري از معضلات اخلاقي و اجتماعي است.

3) در پاره اي از موارد تحليل ديگر انديشمندان مي توانست به رواني و گستردگي و تاريخچه بحث كمك نمايد و پذيرش منطقي ادعا را موجب گردد ليكن در كتاب كمتر از ديدگاه انديشمندان ديگر بهره گرفته شد و دامن اين نگارش از آراء انديشمندان درباره سخنان پيامبر اكرم (ص) بهره مند نيست.

4) ترجمه عنوان كتاب نيز نارسا و گوياي مطالب كتاب نيست محمد عثمان نجاتي كتاب را «الحديث النبوي و علم النفس » نام نهاده اند يعني اين كتاب روايات رسيده از پيامبر اكرم (ص) را در بر دارد اما نام كتاب در ترجمه« حديث و روان شناسي » نام گرفته است كه اولا ترجمه دقيقي نيست و به نام برگزيده مولف وفادار نمي باشد . ثانيا با محتواي ارائه شده در متن كتاب هماهنگي ندارد زيرا بسياري از روايات به ويژه در ميان شيعيان در اين كتاب مورد تو.جه قرار نگرفته است اما به خواننده چنين القاء مي شود كه كتاب حاوي همه روايات در باب روانشناسي مي باشد.ثالثا نام كتاب بر اساس عنوان محمد عثمان نجاتي چنين است« حديث نبوي و روانشناسي » يا « روانشناسي در حديث نبوي»

5) شايسته بود تا بنياد پژوهشهاي آستان قدس رضوي كه اين كتاب را براي ترجمه برگزيده است زحمت نقد و اضافه نمودن برخي روايات و ديدگاه ها ي شيعه را در پاورقي و يا پي نوشت فصل ها يادآوري مي نمود تا آنان كه اين كتاب ارزنده را مورد مطالعه قرار مي دهند از نظرگاه شيعه نيز آگاهي يافته و ديدگاهي جامع از اسلام را در دسترس داشته باشد.

6) شايد جاي مقدمه اي مناسب از نويسنده و سبك و آثارش در آغاز اين ترجمه خالي است چه خوب بود تا مترجم محترم كه با ترجمه دقيق و روان خود به زيبايي كتاب افزوده است در مقدمه بر اين ترجمه تاريخچه اي از كتاب و نگارش آن و برخي مسائل و ديدگاه هاي نويسنده در اختيار خوانندگان قرار مي داد تا خواننده در اولين مواجهه خود با كتاب ، مقدمه نجاتي را پيش رو نگيرد و از ضرورت ترجمه اثر آگاهي داشته باشد.

سخن آخر آنكه بحث روانشناسي در عرصه روايات نهال نوپايي است كه تمام انديشمندان و عالمان ديني و اخلاقي را به حركتي خلاق و روشنگرانه براي ارائه درست و جامع دين فرا مي خواند و دنياي امروز و فردا و فرداهاي ديگر در هر زمان و زميني مرهون تلاش ها و پژوهش هاي انديشمندان مسلمان در حوزه شناخت انسان و درك دردها و درمان آن و تبيين رابطه درست ميان انسان و خداوند است . و اين مهم به انجام نخواهد رسيد مگر با همتي بلند و انديشه اي نوين و درك درست نياز ها و مسلئل پيش رو.

توفيق نويسنده محترم را در ارائه كتاب هايي راهگشا در عرصه روانشناسي اسلامي و مباحث تربيتي از خداوند متعال آرزو داريم و اميد آن داريم كه مترجم گرامي نيز با آثاري تازه ولي ماندگار ، بيش از پيش توفيق الهي مدد رسانش گردد و جان مشتاقان اين عرصه را به دنيايي جديد پيوند دهاد.

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و ششم مرداد 1388ساعت 4:9 توسط بهروز یدالله پور |

بهار و نوسازی خویشتن

نظر بدهيد / راي بدهيد / ارسال به دوستان / طرح سوال

فصل هاي سال هر كدام زيبايي خاص خودش را دارد اما در ميان چهار فصل زندگي، بهار يك زيبايي، طراوت، بالندگي و زندگي و سرزندگي ويژه اي دارد.

بارش باران حيات و رويش را در كره خاكي به ارمغان مي آورد رويش سبزه وگل وبرگ و شكوفه نشان آغاز مجدد زندگي طبيعت است. پيدايش سبزه و شكوفه، پوشش عرياني و زشتي و مرگ زمين است. چه زيباست آن زمان كه زمين خسته از سرما و برف و عرياني و سوزناكي، به سبزي و شكوفايي و زندگي مي نشيند و نشانه هاي حيات ديگر را به بار مي نشاند. چه زيباست آن هنگام كه شبنمبر روي لاله سرخ جاري مي شود و بلبل بر شاخساز به ستايش معشوق مي آغازد.

و چه زيباست زماني كه زمين فرارسيدن نوسازي را فرياد مي زند. اگر در كلام نوراني پيامبر رحمت(صلي الله عليه و آله) ديدار بهار، يادآوري رستاخيز سفارش شده است، هشدار زيبايي است.

اگر در سخن ائمه عليهم السلام در تفسير آيه شريفه «اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يُحْيِ اْلأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ... ؛ بدانيد كه خدا زمين را پس از مرگش زنده مى گرداند به راستى آيات [خود] را براى شما روشن گردانيده ايم باشد كه بينديشيد.»(حديد/17) به زنده نمودن دل و جان انسانها، اشارت رفته است. چه پيام حيات بخشي است.

راستي اگر قرار مي شد كه انسان هاي گنهكار، نتوانند دوباره به خويشتن خويش برگردند و امكان نوسازي براي آنان مهيا نمي شد، زندگي چه سخت و طاقت فرسا مي شد و اگر نظام تكوين به هشدار پياپي بيداري و رويش و پوشش نمي پرداخت افسردگي و خستگي و سستي و غمزدگي، رمقي براي عاصيان و ناسيان باقي نمي گذارد.

چه بسيار كساني كه از گناه خسته شده اما از رهايي از آن نااميدند و چه بسيار آناني كه مشتاق بازگشت به خويشتن اند اما راه آن را نمي دانند. چه بسيار از خستگان و غمزدگان كه از خويشتن خويش دلزده و رميده اند وليكن رامش و آرامش را نجسته اند!!

آري، بهار كه آغاز زندگي طبيعت است، آغاز حيات جان و روان نيز هست. مي توان با بارش اشك ندامت، دل را آبياري كرد، هميشه حيات به آب نيازمند است و حيات معنوي نيز گريزي و گزيري از آن ندارد.

راه رسيدن به نوسازي خويش، از بارش باران چشم ها‌، از چشمه دل آغاز مي شود و هميشه با خود گفته ام كه تا چشمه دل نجوشد، چشم ها نبارد. اگر در كلام نوراني پيشوايان عليهم السلام آمده است كه چشمها نمي خشكد مگر اينكه دل ها قساوت يافته باشند و دلها قساوت پيدا نمي كنند مگر اينكه گناه فراوان شده باشد (ما جفت الدموع الا لقسوه القلوب و ما قست القلوب الالكثره الذنوب) پس بايد خشكي جان را با بارش اشك بر پهندشت گونه ها درمان كرد. آري اشك واژه ها مباركي است كه سرمايه زندگي رستگاران و وارستگان است كه باز بارها گفته ام: كه دل شستگان شايستگانند. تا به شستشوي خانه دل دست نيازيد و تا به آبياري مزرعه دل نپردازيد از برداشت در مرامي ديگر خبر نيست.

پس نخست گام نوسازي، بارش اشك ندامت و رويش جوانه هاي اميد به زندگي مجدد است كه در آموزه هاي ديني نااميدي بزرگترين گناه شمرده مي شود.

آري! نااميدي سلاح شيطان است تا راه بازگشت را ببندد. «قُلْ يا عِبادِيَ الَّذينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعًا؛ بگو اي بندگانم كه زياده بر خويشتن ستم روا داشته ايد از رحمت الهي نوميد نباشيد چرا كه خداوند همه گناهان را مي بخشد كه او آمرزگار مهربان است.»(زمر/53)

اگر راهي جهت عبور از آلودگي و روشي براي پيراستن جان وجود نمي داشت احساس گناه غالب مي شد و موجب افسردگي رواني مي شد و چه بسا زمينه اقدام به گناه بيشتر را فراهم مي كرد.

در قرآن كريم و روايات متعدد از معصومان، توبه از گناه بسيار سفارش شده است و توبه حقيقي را به منزله پيراشته شدن از همه آلودگي ها شمرده و حتي در برخي تعابير زيبا آمده است كه بديها را در توبه حقيقي به خوبي ها تبديل مي سازند. يعني نه تنها خداوند متعال با توبه بديها را مي پوشاند: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ؛ اي مؤمنان به درگاه خداوند توبه اي خالصانه كنيد چه بسا پروردگارتان گناهان تان را از شما بزدايد. بلكه با بازگشت صحيح خداوند بديها و زشتي ها را به نيكي مبدل مي سازد.» (تحريم/8)

«إِلاّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحًا فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللّهُ غَفُورًا رَحيمًا؛ مگر كسي كه توبه كند و ايمان ورزد و عملي صالح پيشه كند كه اينان كساني هستند كه خداوند سيئات آنان را به حسنات بدل مي كند.» (فرقان/70)

بي ترديد براي نسل امروز اين پديده بيشتر باوركردني است چرا كه خود مي بينند زباله ها و دورانداختني زيانبار خانه ها را با بازيافت، به كالاي فروشي و قابل استفاده تبديل مي كنند و آن زباله كثيفي كه اگر چند روزي جمع آوري نشود جان و حيات را براي انسان ها و موجودات ديگر تهديد مي كند و آسيب مي رساند و به وسيله اي قابل استفاده تغيير كرده كه براي تهيه آن بايد هزينه پرداخت ... .

آري اگر انسان با آب توبه به نوسازي خويش بپردازد و با اشك ندامت موجب رويش روح بندگي و عبادت گردد چرا كه عارفان و عالمان راه يافته و واصل بسيار گفته اند: پيراستگي از بديها و گناهان آن گاه آراستگي به خوبيها و عبادات و سپس وارستگي و رستگاري.

پس جان هاي آلوده به گناه اميدوار باشند كه راه نوسازي شخصيت خويش، با بازگشت از بديها و زشتي ها و آلودگي هاست و بارش باران اشك بر عرصه دل و چهره جان و گونه ها موجب رويش،‌ جوانه اميد و طراوت و شادابي باطني و حقيقي و حيات طيبه خواهد شد و آراستگي به بندگي، شرط استمرار و دوام آن حيات طيبه است.

زندگي تان هميشه بهاري باد، سرسبز، پربارش و بانشاط و اميد ... .

نويسنده : بهروز يدالله پور

+ نوشته شده در شنبه بیست و دوم فروردین 1388ساعت 9:44 توسط بهروز یدالله پور |

سوگواره خورشيد نبوت در نهج البلاغه! بازديد:۶۵۰

نظر بدهيد / راي بدهيد / ارسال به دوستان / طرح سوال

28 صفر سالروز عروج انسان برگزيده اي است كه معراج ديگري را نيز در حيات طيبه اش تجربه داشت، مصيبتي كه ژرفاي آن را جز روح انساني معصومف كسي را ياراي درك آن نيست. حادثه بس بزرگي كه با آن رابطه وحياني منقطع گرديد و حواديثي ديگر رخ نمود كه حاصل زحمات بي دريغ آن عزيز كم رنگ گرديد.

شايد در پردازش اين مصيبت شيعه و عامه اندكي بي مهري روا داشته اند!!

تقارن اين رحلت بزرگ و بي مانند، با شهادت مظلومانه سبط اكبر حضرت امام حسن مجتبي(ع) و نيز شهادت امام رضا(ع) از سويي و پرداختن مداحان و واعظان بدين سمت و سو و از جانبي ديگر كم عمقي آگاهي مردم و حتي نخبگان از عظمت اين مصيبت موجب گرديده تا فضاي سوگواري كمتر به شخصيت پيامبر صلي الله عليه و آله اختصاص يابد.

و از جانب عامه(اهل سنت) و حاكمان آنان با عادي جلوه دادن اين انسان برگزيده ياد و خاطره آن برترين موجود عالم امكان را كم رنگ كرده و سوگ و ماتم فراغ آن بزرگ را كم فروغ ساخته اند.

اما امام علي(ع) اين حادثه را چنين گزارش مي كند: «پدر و مادرم فداي تو اي رسول خدا(ص) با مرگ تو رشته اي پاره شد كه در مرگ ديگران اين گونه قطع نشد، با مرگ تو رشته پيامبري و فرود آمدن پيام و اخبار آسماني گسست، مصيبت تو، ديگر مصيبت ديدگان را به شكيبايي واداشت و همه را در مصيبت تو يكسان عزادار كرد. اگر به شكيبايي امر نمي كرد و از بي تابي نهي نمي فرمودي، آن قدر اشك مي ريختم تا اشك هايم تمام شود و اين درد جانگاه هميشه در من مي ماند. و اندوهم جاودانه مي شود كه همه اينها در مصيبت تو ناچيز است! ... .»(نهج البلاغه/خطبه235)

اين سخن حضرت علي(ع) عمق فاجعه را نشان مي دهد از سويي ديگر حضور فرشتگان در مصيبت پيامبرگرامي(ص) و پرداختن به تجهيز پيامبراكرم(ص)، خود بر برزگي اين فراق حكايت دارد؛ امام علي عليه السلام در اين باره مي فرمايد: «رسول خدا در حالي كه سرش بر روي سينه ام بود قبض روح گرديد و جان او در كف من روان شد. آن را بر چهره خويش كشيدم. متصدي غسل پيامبر(ص) من بودم و فرشتگان فرود مي آمدند و گروهي ديگر به آسمان پرواز مي كردند.»

گوش من از صداي آهسته آنان كه بر آن حضرت نماز مي خواندند، پر بود تا آن گاه كه آن حضرت(ص) را در حجره اش دفن كرديم.

چه كسي با آن حضرت(ص) در زندگي و لحظات مرگ از من سزوارتر است؟ ... .

سوگند به خدايي كه جز او خدايي نيست! من بر راه حق مي روم و دشمنان من در پرتگاه باطل اند ... .»(نهج البلاغه/خطبه 198)

در اين خطبه امام علي(ع) بر حقانيت خويش و انحراف ديگران اشارت كرده اند و نيز رابطه بي مانند خويش با پيامبراكرم(ص) را بيان نموده اند و مقام والايي را كه همنشيني با فرشتگان، ديدار آنان و شنيدن سخنان و ... آنان بود، براي مردم گوشزد كرده اند، هر چند اينجا نكته هاي بسيار ژرفي است كه خردمندان و آزادگان از آن بهره مندند و به اشاره بايد نوشت در اين مصيبت عظمي كه آسمان و زمين غرق در ماتم و عزا بود چه روح عصيانگري مي تواند حق الهي و وصيت نبي اكرم(ص) را در جانشيني(ع) غصب كند؟!! و چگونه ميراث نبت را چنين تاراج كردند؟ و ... .

اين سوگ بزرگ را در كلامي زيبا و دلنشين ديگري، امام علي(ع) بيان نموده اند: «همانا شكيبايي نيكوست جز در غم از دست دادنت و بي تابي ناپسند است جز در اندوه مرگ تو، مصيبت تو بزرگ و مصيبت هاي پيش از تو و پس از تو ناچيزند ... .» (نهج البلاغه/حكمت 292)

شناخت انساني بزرگ چون پيامبراكرم(ص) و درك مصيبت فراق او، روحي بس بزرگ مي طلبد، روي بزرگ و آسماني چون علي و فاطمه، روحي كه درك جايگاه آن انسان بي مانند را در ملكوت داشته باشد و بداند كه هدايت امتي «امي» و بي بهره از فرهنگ والا و مكارم اخلاقي چه اندازه سخت و دشوار است؟!!

روحي كه ناسپاسي برخي دين به دنيافروشان و فريفتگان قدرت و حكومت و ... را درك كند و بر مظلوميت آن عزيز مهر خاموشي را برگزيند ... كه در فريادي رسا به انحراف امت بعد از پيامبراكرم(ص) اشاهر كرده و به تاراج بردن حق خلافت و ولايت را غمگنانه گفته اند: « ... در اين انديشه بودن كه آيا به تنهايي براي گرفتن حق خود به پا خيزيم؟ يا در اين محيط خفقان زا و تاريكي كه به وجود آورده اند صبر پيشه سازم؟ پس از ازريابي درست، صبر و بردباري را خردمندانه تر ديدم پس صبر كردم در حالي كه گويا خار در چشم و استخوان در گلوي من مانده بود و با ديدگان خود مي نگريستم كه ميراث مرا به غارت مي برند! ... .» (نهج البلاغه/خطبه3)

آري چگونه مي توان آن مصيبت عظمي را با چنين گستاخي و عصيان و طغيان، برخي مدعان را تحمل كرد مگر اينكه مصيبتي ديگر روا بود كه نكردند؟ و مگر تسلاي دل زخم خورده دختري بي مانند كه خشم او خشم خدا بود و رضايت او رضاتي خدا، اندكي حيا كردند؟!! و ... .

و پيامبراكرم(ص) چه مظلومانه رفت ... .

و پيامبراكرم(ص) چه مظلومانه رفت؟!! و غاصبان خلافت علي(ع) چه بي پروا بر اريكه قدرت تكيه زدند؟!!

و پيامبر اكرم(ص) چه مظلومانه رفت؟!! همو كه براي رساندن پيام خدا سيزده سال دشنام و شكنجه و محاصره و آزار را به جان خريده بود!

همو ه براي نهال اسلام ياران و بستگانش را فدا كرده بود!

همو كه براي هدايت مردم از جان خويش گذشته بود!

همو كه راه آسمان را در عصر جاهليت گشوده و چشم بشريت را به ملكوت بينا كرده بود!

آري پيامبر(ص) و آه غريبانه علي و زهرا در ميان فرياد مستانه برخي قدرت طلبان، خاموش شد و زهرا(س) به بيت الاحزان ره برد و علي(ع) به نخلستان پناه برد!! و كدام انسان آگاهي مي تواند نفهمد كه مگر بسيار زود هنگام تنها يادگار آن پيامبر عظيم الشأن، بيشمار ناگفته دارد.

نويسنده : بهروز يدالله پور

+ نوشته شده در یکشنبه چهارم اسفند 1387ساعت 14:13 توسط بهروز یدالله پور |

زیارت اربعین

زيارت اربعين بازديد:۳۷۸

نظر بدهيد / راي بدهيد / ارسال به دوستان / طرح سوال

زيارت اربعين امام حسين(ع) يكي از نشانه هاي شيعه است. مرحوم شيخ طوسي(ره) در اين باره روايتي را از امام حسن عسكري(ع) نقل كرده اند: «علامت مؤمن (شيعه) پنج چيز است: نماز 51 ركعتي (17 ركعت واجب و 34 ركعت مستحبي و نافله)، زيارت اربعين، انگشتر در دست راست، پيشاني را در سجده بر خاك نهادن و بسم الله الرحمن الرحيم را بلند گفتن.» (تهذيب الاحكام، ج 6، ص 52؛ مصباح، كفعمي، ص 648.)

در روز اربعين، جابر بن عبدالله انصاري صحابه گرانقدر پيامبر اكرم(ص) به كربلا آمد و به نقل مرحوم كفعمي اولين زائر قبر مطهر امام حسين(ع) مي باشند. اما اين كه آيا در اين روز حضرت زينب(س) و ساير بازماندگان حادثه غمبار عاشورا، به كربلا بازگشته اند و زيارت كرده اند، محل ترديد و تأمل است و ميان دانشمندان نظر يكساني وجود ندارد.

زيارت اربعين را جناب صفوان از امام صادق(ع) نقل كرده اند و مرحوم شيخ طوسي(ره) در مصباح المتهجد (صص 788-790) و مرحوم كفعمي در المصباح (صص 648-650) و ... نقل كرده اند كه در آن معارف بلندي آمده است و در اين نوشتار مختصر، به اجمال به شرح برخي از آن موارد پرداخته مي شود:

- در بخش اول زيارت، سلام آغازين اين زيارت نامه همانند ساير زيارت نامه هاي وارد شده، بر پيامبران برگزيده خداوند و امامان(ع) است و اين خود ادب بزرگي است كه در تمامي زيارات، به آن سفيران هدايت سلام داده مي شود چون تمامي پيامبران حامل خط نوراني بندگي خداوند اند و بايد آن بزرگان را گرامي داشت.

- در بخش دوم زيارت، معرفي امام حسين(ع) و هدف و فلسفه قيام: «و بذل مهجته فيك ليستنقذ عبادك من الجهالة و حيرة الضلالة ... ؛ كسي كه نهايت تلاش را در دعوت مردمان براي هدايت به اكر برد و براي آنان به هر نحو ممكن خيرخواهي كرد تا آن جا كه در نهايت خون خويش و جان عزيزش را براي بيداري مردم از ناداني و گمراهي فدا كرد.

- بخش سوم زيارت درباره لشكريان مقابل امام حسين(ع) عبارت بودند از مردماني، دنيا طلب، دين به دنيا فروش، پيروان طاغوت و هوسران، اهل اختلاف و نفاق و گروهي جهنمي: «قد توازر عليه من غرته الدنيا و باع حظه بالارذل الادني و شري آخرته بالثمن الاوكس... .»

- در بخش چهارم زيارت آمده است: «أشهد أنك كنت نوراً في الاصلاب الشامخه و الارحام المطهره ... .» اين فراز عمق ايمان شيعه به خداوند سبحن را ابراز مي دارد و هم اوج پاكي و طهارت امامان شيعه را در حالي كه مخالفان ائمه اطهار(ع) و غاصبان خلافت علي(ع) هيچكدام، اين ويژگي نوراني را ندارند و اين افتخار بزرگي است.

اگرچه اين دعا و زيارت، كوتاه است اما معاني بلندي را القاء مي كند. پس در راه ترويج و فرهنگ زيارت ائمه اطهار(ع) كه چون خورشيدي فروزان بر بام قرون به هدايت و بيدارگري مردم و شكوفايي انديشه بشريتند، بايد بيشتر كوشيد و چنان بايد به ستايش آنان سخن گشود كه شايسته آنان است.

زيارت اربعين، زيارتي عميق و مهم است كه شيعه در نشر قيام عاشورا و بازشناسي فلسفه قيام و معرفي امام مظلوم و شهيدش، آن را پاسداري مي كند.

منابع:

1. تهذيب الاحكام، شيخ طوسي، بيروت: دارالاضواء، چاپ سوم، 1406 هـ . ق.

2. المصباح المتهجد، شيخ طوسي، بيروت: مؤسسه الفقه الشيعه، چاپ اول، 1411 هـ . ق.

3. المصباح في الادعيه و الصلوات و الزيارات، تقي الدين ابراهيم بن علي العاملي الكفعمي، بيروت، الاعلمي، چاپ اول، 1414 هـ . ق.

4. هدية الزائرين و بهجة الناظرين، شيخ عباس قمي، قم: مؤسسه جهاني سبطين، چاپ اول، 1383 هـ . ش.

5. مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي، تهران: انتشارات هاد، چاپ اول، 1375 هـ . ش.

نويسنده : بهروز يدالله پور

+ نوشته شده در یکشنبه بیست و هفتم بهمن 1387ساعت 10:36 توسط بهروز یدالله پور |

انقلابي ديگر؛ سخنان امام سجاد در شام (2) بازديد۹۸۵

نظر بدهيد / راي بدهيد / ارسال به دوستان / طرح سوال

در شماره قبلي اين مقاله به سخنراني هاي امام سجاد(ع) و گفتگوهاي آنها پرداختيم. در اين شماره به بحث هايي مثل بازماندگان عاشورا در شام و ماندگاري امام حسين(ع) خواهيم پرداخت. لطفا نظرات خود را درج فرمائيد.

بازماندگان عاشورا در شام

جشن و پايكوبي آتش افروزان كربلا، در كوفه و شام چنان بود كه گويي اين حاكمان مدعي اسلام، بزرگترين دشمن دين خدا را از ميان برداشتند. گرچه اين شادماني چندان دوام نيافت اما بر دل هاي حادثه ديده بازمانده از كربلا، سنگين و طاقت فرسا بوده است.

اگرچه آنان كه با ديده اي الهي به قضاياي جهان مي نگرند و با قلبي مملو از عشق خداوند سبحان آن را تحليل و تجزيه مي نمايند، بر مصيبتي با اين عظمت سنگين -كه در آسمان و زمين مانند ندارد-شكيبايي مي ورزند و اميد به حضرت حق دارند و نااميدي و افسردگي پيشه نمي كنند. سخنان اهانت بار حاكم كوفه با دخت علي(ع)، حضرت زينب كبري(س)، كه گوياي عمق نفرت و نفاق و بي ديني عبيدالله بن زياد بود، مي توانست هر انسان شكيبايي را از پاي درآورد اما درس آموز مكتب فاطمي و علوي به نيكي مي داند كه وظيفه پيام رساني عاشورا، خود استمرار قيام حضرت اباعبدالله الحسين(ع) است و زينب(س) چه زيبا به عربده هاي مستانه وي پاسخ مي گويد: «ما رأيت من الله الا جميلا» در حادثه جانكاه و غمبار كربلا، از خدا جز زيبايي نديده ام. و آن گاه كه سخن مي گويد گويا، در اين حادثه، هيچ آسيبي نديده است، چنان سخن مي گويد كه گويا اميرالمؤمنين علي(ع) خطبه مي خواند و مجلس را چنان دگرگون مي سازد كه آغازين طليعه قيام هاي توابين را مي توان به چشم ديد، آري آنان كه سرمست از پيروزي ظاهري بوده اند را رسوا ساخت و مردم به انديشه در آنچه كرده اند واداشت.

اين كاروان، چنان كه دشمنان طراحي كرده اند قرار است با همان سختي و مرارت، به سوي شام برده شود، بايد جهانيان بدانند كه اين مدعيان خلافت اسلامي، چه پليدي و پلشتي ها و ستم ها در حق پيامبر خاتم(ص) روا داشته اند ... با بدترين نوع رفتار، تلخ ترين شيوه رفتن، و جانگدازترين يادآوري آن حماسه، از كوفه با مركب هاي محاصره شده به سوي شام برده مي شوند، در شام تبليغ چنان گسترده است كه مردم تصور كرده اند گروهي دشمنان دين، شورشيان قدرت طلب و خطرناك را از ميان برداشته اند و همراهانشان را آورده اند.

اين ناآگاهي در مردم كوفه وجود ندارد، چرا كه اولا كوفه مركز حكومت علي(ع) ‌است و با خاندان علي(ع) به طور كامل آشنايي دارند، ثانيا مردم كوفه هم از امام حسين(ع) جهت حكومت بر آنان دعوت كرده اند و ثالثا مسلم بن عقيل، در نامه اش اين اشتياق مردم كوفه را تأييد كرده است و رابعا اين كه در تاريخ به طور آشكار نقل شده است كه در مسير راه برخي به امام حسين(ع)‌گفته اند كه مردم كوفه دلهايشان با شماست ولي شمشيرهاشان عليه شماست و ... . اين نشان از آن است كه مردم كوفه امام حسين(ع) و خاندان ايشان را كاملا مي شناخته اند و داستان هايي كه درباره عدم شناخت اصحاب امام حسين(ع) در كوفه نقل مي شود محل تأمل و ترديد است و بايد با دقت بيشتري نقل شود.

اما مردم شما از آغاز اسلام آوردن در زمان خليفه دوم، حكومت يزيد بن ابي سفيان برادر معاويه را مدت كوتاهي تجربه كرده اند و بعد از مرگ وي، خليفه دوم به پاس قدرداني از ايشان، برادرش معاويه بن ابي سفيان را حاكم آنجا كرد كه بيش از چهل سال وي حاكم شام بوده است. از اين نكته و مسائل متعدد ديگر مي توان فهميد كه دينداري مردم شام، دينداري همراه با بصيرت و آشنا با روح دين نيست و از فهم درست دين بي بهره بوده اند و به نوعي در آموزه هاي ديني، دشمني و مخالفت با علي(ع) را نيز آموخته اند، اينجاست كه امام سجاد(ع) به تفصيل به معرفي خود، پدر و جد بزرگوارش مي پردازند و به گونه اي تلاش كرده اند تا به مردم بفهمانند كه اولا در دينداري و ايمان شان ذره اي ترديد وجود ندارد و ثانيا آنان هيچ طمعي به دنيا نداشته اند بكله اين دنيا خواهي حاكمان شام بوده است كه بيعت گرفتن به هر قيمت را، زمينه كشتار وحشيانه فرزندان پيامبر اكرم(ص) قرار داده اند و گروهي ناآگاه براي رسيدن به دنيايي بهتر، چنان كرده اند و ... .

مردم ناآگاه از انگيزه هاي كشتار اين انسان هاي پاكباخته در كربلا، در پرتو سخنان روشنگرانه آن امام عزيز (امام سجاد-ع-) دريافتند كه حاكمان شام و كوفه براي دنيايي بدون دين، و به دور از آموزه هاي قرآني و اسلامي، به اين رفتار ددمنشانه دست يازيدند و آنان را فريب داده اند، ... كه خود زمينه آشنايي اين مردم با اهل بيت(عليهم السلام) گرديد و آغاز عزاداري در شام.

تأثير اين سخنراني آن قدر زياد هست كه تاريخ نگاران آورده اند. در كتاب تذكره سبط ابن جوزي و هم در كامل ابن اثير نقل شده است كه: چون سر امام را به شام آوردند، نخست يزيد شاد شد و از كار ابن زياد اظهار خشنودي نمود و براي ابن زياد جوايز و هدايايي فرستاد، اندكي كه از ماجرا گذشت، نفرت و خشم مردم را از اين عمل زشت احساس كرد و ديد كه مردم به او دشنام مي‏ دهند، از كرده و گفته خود پشيمان شد و مي‏گفت: خداوند پسر مرجانه را لعنت كند كه كار را آنچنان بر حسين سخت گرفت كه راه مرگ را آسانتر شمرد و شهيد گرديد! و مي ‏گفت: مگر در ميان من و ابن زياد چه بود كه مرا چنين مورد خشم مردم قرار داد و تخم دشمني مرا در دل نيكوكار و بزهكار كاشت؟! (كتاب قصه كربلا، ص 506)

سيوطي مي ‏گويد: "فسر بقتلهم اولا ثم ندم لما مقته المسلمون علي ذلك و ابغضه الناس و حق لهم ان يبغضوه!" (تاريخ الخلفاء 208).

طبري مي‏ گويد: "فسر بقتلهم اولا و حسنت بذلك منزلة عبيد الله عنده ثم لم يلبث الا قليلا حتي ندم علي قتل الحسين"، تا آنجا كه مي ‏گويد يزيد گفت: "لعن الله ابن مرجانة! فبغضني الي المسلمين و زرع لي في قلوبهم العداوة فبغضني البر و الفاجر بما استعظم الناس من قتلي حسينا!"، از اين نقل واضح است كه تزلزل موقعيت اجتماعي و خشم مردم نسبت به او، يزيد را وادار به تغيير روش كرد. (تاريخ طبري 5/255)

حتي يزيد هم از كشتن امام حسين(ع)‌و ياران وفادارش خود را تبرئه كرد و عبيدالله بن زياد را عامل اين قتل شمرد و او را نفرين و لعن مي كرد. اما اين از شيوه هاي حاكمان منافق و تزويرگر است كه در نهان و پنهاني دستوري مي دهند و به انجام آن از عمق جانشان خوشحالند اما در ظاهر براي عوام فريبي و ظاهر سازي، اظهار بي اطلاعي، ناخشنودي و ناراحتي مي كنند و خود نيز اشك تمساح مي ريزند. اگر نبود اين سخنان روشنگرانه و دقيق و زيبا –در حاليكه آزار دهنده ترين رفتار را حاكمان از خود به نمايش گذاشتند و بيشترين اهانت و دشمني را روا داشته اند- قيام حضرت سيدالشهدا(ع)، را چنان زشت و قدرت طلبانه و ضدديني جلوه مي دادند كه اثري و ثمري از آن باز نمي ماند.

ماندگاري حسين(ع)

برخي گمان مي كنند با پيروزي به هر قيمت مي توانند به ماندگاري خويش نيز مدد رسانند اما در طول تاريخ و در ادبيات قرآن مي توان به نيكي دريافت آنان كه با حق و دين گره خورده اند جاودانه و ماندگار شده اند و دشمنان و مخالفان حق و حقيقت –اگرچه مدتي بر اريكه قدرت باقي بمانند- نابودشدني و از بين رفتني هستند. حسين(ع) در سال 61 در بيابان كربلا با ياران وفادارش در راه تبليغ دين و عمل به سنت پيامبر اكرم(ص) و علي(ع) به شهادت رسيد و يزيد پيروز ظاهري ميدان شد اما تمام مدت حكومت يزيد بيش از سه سال به درازا نيانجاميد و دودمان اموي در مدتي كوتاه برچيده شد و جز نفرت و نفرين يادگاري بر ايشان بر جاي نماند، اما در طول تاريخ هواداران و عاشقان حسين(ع)، هميشه ياد و نامش را گرامي داشتند و در همان شهر كوفه قيام هاي بزرگي شكل دادند و به خونخواهي آن امام(ع) برخاستند و ... .

از سخنان زينب كبري(س) در كوفه و امام سجاد(ع) در شام، اين درس آموخته مي شود كه بايد در راه دفاع از حق، هيچگاه از پاي ننشست و از وارد شدن مصيبتي هر چند بزرگ بي تابي نكرد و نااميد نشد و از هر اندوهي، بايد براي تبليغ درست دين و ارزش ها بهره جست.

و امروزه نيز انديشمندان و سخنرانان و عالمان ديني مؤظفند به تبيين درست دين و معارف قرآني بپردازند و پيرايه ها و خرافات و تعصبات ناروا را از چهره دين بزدايند و معيار پيروي از حق را به دست بدهند تا كساني به نام دين و ارزش هاي ديني، به ترويج خرافات و جهالت ها نپردازند.

پايان

نويسنده : بهروز يدالله پور

+ نوشته شده در یکشنبه سیزدهم بهمن 1387ساعت 1:32 توسط بهروز یدالله پور |

انقلابی دیگر

انقلابي ديگر؛ سخنان امام سجاد در شام (1) بازديد: 29۵

نظر بدهيد / راي بدهيد / ارسال به دوستان / طرح سوال

حادثه كربلا را با معيارهاي فرامادي و دنيايي بايد تحليل كرد، بايد چشمي بينا داشت و گوشي شنوا، تا اين رويداد بس بزرگ و بي مانند، در دامن معارف ديني و نگاهي ملكوتي بازخواني شود، اين چه حادثه اي است كه بازماندگان مصيبت زده و نظاره گر كشتار فرزندان، برادران و همسر و پدر و ياران چنين با صلابت، سخن از دين و معرفي اهل بيت(ع) مي رانند و همگان را به شگفتي وا مي دارند ... بي ترديد، تنها در مكتب رهايي بخش دين مي توان چنين استوار و ماندگار پرورش يافت و ...

در كتاب هاي معتبر تاريخي و حديثي آورده اند حضرت علي بن الحسين(عليه السلام) از يزيد خواست، در روز جمعه به او اجازه دهد در مسجد خطبه بخواند، يزيد رخصت داد؛ چون روز جمعه فرا رسيد يزيد يكي از خطباي مزدور خود را به منبر فرستاد و دستور داد هر چه تواند به علي و حسين (عليهما السلام) اهانت نمايد و در ستايش شيخين و يزيد سخن براند، و آن خطيب چنين كرد.

امام سجاد (عليه السلام) از يزيد خواست تا به وعده خود وفا نموده و به او رخصت دهد تا خطبه بخواند، يزيد از وعده اي كه به امام (عليه السلام) داده بود پشيمان شد و قبول نكرد.

معاويه پسر يزيد به پدرش گفت: خطبه اين مرد چه تأثيري دارد؟ بگذار تا هر چه مي خواهد، بگويد.
يزيد گفت: شما قابليت هاي اين خاندان را نمي دانيد، آنان علم و فصاحت را از هم به ارث مي برند، از آن مي ترسم كه خطبه او در شهر فتنه بر انگيزد و وبال آن گريبانگير ما گردد.[1]

به همين جهت يزيد از قبول اين پيشنهاد سرباز زد و مردم از يزيد مصرانه خواستند تا امام سجاد (عليه السلام) نيز به منبر رود.

يزيد گفت: اگر او به منبر رود، فرود نخواهد آمد مگر اينكه من و خاندان ابوسفيان را رسوا كرده باشد!
به يزيد گفته شد: اين نوجوان چه تواند كرد؟!

يزيد گفت: او از خانداني است كه در كودكي كامشان را با علم برداشته اند.

بالاخره در اثر پافشاري شاميان، يزيد موافقت كرد كه امام به منبر رود.

آنگاه حضرت سجاد (عليه السلام) به منبر رفته و پس از حمد و ثناي الهي خطبه اي ايراد كرد كه همه مردم گريستند و بيقرار شدند.فرمود:

«ايها الناس! اعطينا ستا و فضلنا بسبع: اعطينا العلم و الحلم و السماحة والفصاحة و الشجاعة و المحبة في قلوب المؤمنين، و فضلنا بان منا النبي المختار محمدا و منا الصديق و منا الطيار و منا اسد الله و اسد رسوله و منا سبطا هذه الامة.من عرفني فقد عرفني و من لم يعرفني انبأته بحسبي و نسبي.

ايها الناس! انا ابن مكة و مني، انا ابن زمزم و الصفا، انا ابن من حمل الركن باطراف الردا، انا ابن خير من ائتزر و ارتدي، انا ابن خير من انتعل و احتفي، انا ابن خير من طاف وسعي، انا ابن خير من حج ولبي، انا ابن خير من حمل علي البراق في الهواء، انا ابن من اسري به من المسجد الحرام الي المسجد الاقصي، انا ابن من بلغ به جبرئيل الي سدرة المنتهي، انا ابن من دنا فتدلي فكان قاب قوسين او ادني، انا ابن من صلي بملائكة السماء، انا ابن من اوحي اليه الجليل ما اوحي، انا ابن محمد المصطفي، انا ابن علي المرتضي، انا ابن من ضرب خراطيم الخلق حتي قالوا: لا اله الا الله. انا ابن من ضرب بين يدي رسول الله بسيفين و طعن برمحين و هاجر الهجرتين و بايع البيعتين و قاتل ببدر و حنين و لم يكفر بالله طرفة عين، انا ابن صالح المؤمنين و وارث النبيين و قامع الملحدين و يعسوب المسلمين و نور المجاهدين و زين العابدين و تاج البكائين و اصبر الصابرين و افضل القائمين من آل ياسين رسول رب العالمين، انا ابن المؤيد بجبرئيل، المنصور بميكائيل.

انا ابن المحامي عن حرم المسلمين و قاتل المارقين و الناكثين و القاسطين و المجاهد اعداءه الناصبين، و افخر من مشي من قريش اجمعين، و اول من اجاب و استجاب لله و لرسوله من المؤمنين، و اول السابقين، و قاصم المعتدين و مبيد المشركين، و سهم من مرامي الله علي المنافقين، و لسان حكمة العابدين و ناصر دين الله ... ؛ اي مردم! خداوند به ما شش خصلت عطا فرموده و ما را به هفت ويژگي بر ديگران فضيلت بخشيده است، به ما ارزاني داشت علم، بردباري، سخاوت، فصاحت، شجاعت و محبت در قلوب مؤمنين را، و ما را بر ديگران برتري داد به اينكه پيامبر بزرگ اسلام، صديق (امير المؤمنين علي (عليه السلام)، جعفر طيار، شير خدا و شير رسول خدا صلي الله عليه و آله (حمزه)، و امام حسن و امام حسين (عليه السلام) دو فرزند بزرگوار رسول اكرم صلي الله عليه و آله را از ما قرار داد.[2] (با اين معرفي كوتاه) هر كس مرا شناخت كه شناخت، و براي آنان كه مرا نشناختند با معرفي پدران و خاندانم خود را به آنان مي شناسانم.

اي مردم! من فرزند مكه و منايم، من فرزند زمزم و صفايم، من فرزند كسي هستم كه حجر الاسود را با رداي خود حمل و در جاي خود نصب فرمود، من فرزند بهترين طواف و سعي كنندگانم، من فرزند بهترين حج كنندگان و تلبيه گويان هستم، من فرزند آنم كه بر براق سوار شد، من فرزند پيامبري هستم كه در يك شب از مسجد الحرام به مسجد الاقصي سير كرد، من فرزند آنم كه جبرئيل او را به سدرة المنتهي برد و به مقام قرب ربوبي و نزديكترين جايگاه مقام باري تعالي رسيد، من فرزند آنم كه با ملائكه آسمان نماز گزارد، من فرزند آن پيامبرم كه پروردگار بزرگ به او وحي كرد، من فرزند محمد مصطفي و علي مرتضايم، من فرزند كسي هستم كه بيني گردنكشان را به خاك ماليد تا به كلمه توحيد اقرار كردند.

من پسر آن كسي هستم كه برابر پيامبر با دو شمشير و با دو نيزه مي رزميد، و دو بار هجرت و دو بار بيعت كرد، و در بدر و حنين با كافران جنگيد، و به اندازه چشم بر هم زدني به خدا كفر نورزيد، من فرزند صالح مؤمنان و وارث انبيا و از بين برنده مشركان و امير مسلمانان و فروغ جهادگران و زينت عبادت كنندگان و افتخار گريه كنندگانم، من فرزند بردبارترين بردباران و افضل نمازگزاران از اهل بيت پيامبر هستم، من پسر آنم كه جبرئيل او را تأييد و ميكائيل او را ياري كرد، من فرزند آنم كه از حرم مسلمانان حمايت فرمود و با مارقين و ناكثين و قاسطين جنگيد و با دشمنانش مبارزه كرد، من فرزند بهترين قريشم، من پسر اولين كسي هستم از مؤمنين كه دعوت خدا و پيامبر را پذيرفت، من پسر اول سبقت گيرنده اي در ايمان و شكننده كمر متجاوزان و از ميان برنده مشركانم، من فرزند آنم كه به مثابه تيري از تيرهاي خدا براي منافقان و زبان حكمت عباد خداوند و ياري كننده دين خدا و ولي امر او، و بوستان حكمت خدا و حامل علم الهي بود.

او جوانمرد، سخاوتمند، نيكوچهره، جامع خيرها، سيد، بزرگوار، ابطحي، راضي به خواست خدا، پيشگام در مشكلات، شكيبا، دائما روزه دار، پاكيزه از هر آلودگي و بسيار نمازگزار بود. او رشته اصلاب دشمنان خود را از هم گسيخت و شيرازه احزاب كفر را از هم پاشيد. او داراي قلبي ثابت و قوي و اراده اي محكم و استوار و عزمي راسخ بود وهمانند شيري شجاع كه وقتي نيزه ها در جنگ به هم در مي آميخت آنها را همانند آسيا خرد و نرم و بسان باد آنها را پراكنده مي ساخت. او شير حجاز و آقا و بزرگ عراق است كه مكي و مدني و خيفي و عقبي و بدري و احدي و شجري و مهاجري است، كه در همه اين صحنه ها حضور داشت.او سيد عرب است و شير ميدان نبرد و وارث دو مشعر، و پدر دو فرزند: حسن و حسين. آري او، همان او (كه اين صفات و ويژگيهاي ارزنده مختص اوست) جدم علي بن ابي طالب است.»

آنگاه گفت: «من فرزند فاطمه زهرا بانوي بانوان جهانم» و آن قدر به اين حماسه مفاخره آميز ادامه داد كه شيون مردم به گريه بلند شد! يزيد بيمناك شد و براي آنكه مبادا انقلابي صورت پذيرد به مؤذن دستور داد تا اذان گويد تا بلكه امام سجاد (عليه السلام) را به اين نيرنگ ساكت كند!! مؤذن برخاست و اذان را آغاز كرد، همين كه گفت: الله اكبر، امام سجاد (عليه السلام) فرمود: «چيزي بزرگتر از خداوند وجود ندارد» و چون گفت: اشهد ان لا اله الا الله، امام (عليه السلام) فرمود: «موي و پوست و گوشت و خونم به يكتائي خدا گواهي مي دهد» و هنگامي كه گفت: اشهد ان محمدا رسول الله، امام (عليه السلام) به جانب يزيد روي كرد و فرمود: «اين محمد كه نامش برده شد، آيا جد من است و يا جد تو؟! اگر ادعا كني كه جد توست پس دروغ گفتي و كافر شدي، و اگر جد من است چرا خاندان او را كشتي و آنان را از دم شمشير گذراندي؟!» سپس مؤذن بقيه اذان را گفت.[3]

در نقل ديگري آمده است كه: چون مؤذن گفت: اشهد ان محمدا رسول الله، امام سجاد (عليه السلام) عمامه خويش از سر برگرفت و به مؤذن گفت: تو را بحق اين محمد كه لحظه اي درنگ كن، آنگاه روي به يزيد كرد و گفت: اي يزيد! اين پيغمبر، جد من است و يا جد تو؟ اگر گويي جد من است، همه مي دانند كه دروغ مي گوئي، و اگر جد من است پس چرا پدر مرا از روي ستم كشتي و مال او را تاراج كردي و اهل بيت او را به اسارت گرفتي؟! اين جملات را گفت و دست برد و گريبان چاك زد و گريست و گفت: بخدا سوگند اگر در جهان كسي باشد كه جدش رسول خداست، آن منم، پس چرا اين مرد، پدرم را كشت و ما را مانند روميان اسير كرد؟! آنگاه فرمود: اي يزيد! اين جنايت را مرتكب شدي و باز مي گويي: محمد رسول خداست؟! و روي به قبله مي ايستي؟! واي بر تو! در روز قيامت جد و پدر من در آن روز دشمن تو هستند. پس يزيد فرياد زد كه مؤذن اقامه بگويد! در ميان مردم هياهويي برخاست، بعضي نماز گزاردند و گروهي نماز نخوانده پراكنده شدند.[4]

پي نوشت ها:

[1]- نفس المهموم.450

[2]- در اين خطبه آمده كه هفت عامل برتري به اهل بيت داده شده، ولي شش خصلت بيشتر ذكر نگرديده است. در نقل كامل بهائي آمده است كه خصلت هفتم: "و المهدي الذي يقتل الدجال؛ و مهدي كه دجال را مي كشد، از ماست". (نفس المهموم، 450).

[3]- بحار الانوار 45/137؛ الاحتجاج 2/132 به اختصار نقل كرده است.

[4]- نفس المهموم، 451.

نويسنده : بهروز يدالله پور

+ نوشته شده در پنجشنبه سوم بهمن 1387ساعت 21:55 توسط بهروز یدالله پور |