|
موضوعات پژوهشي در تاريخ تحليلي صدر اسلام دانشجويان عزيز يكي از موضوعات ارائه شده را انتخاب و با مطالعه و فيش برداري مناسب و ارائه تحليل درست و منطقي ،جهت ارائه در كلاس درس حد اكثر تا سه هفته قبل از آخرين كلاس ، تحويل دهيد. 1) زن در ايران قبل از اسلام 2) معيار هاي جاهليت در قرآن كريم 3) معيار هاي جاهليت در نهج البلاغه 4) نمود ها و نماد هاي جاهليت در عصر ظهور اسلام و جامعه امروزي 5) علل تحريف آيين زرتشتي در عصر ساسانيان 6) چگونگي بعثت حضرت محمد (ص) 7) اعجاز نزول قرآن كريم 8) حقوق زن در اسلام 9) تعدد زوجات از ديدگاه اسلام 10) همسران پيامبر اكرم (ص) 11) نخستين زن مسلمان(داستان زندگي و ايمان حضرت خديجه) 12) نخستين مرد مسلمان (داستان ايمان امام علي (ع) و فداكاري هاي آنحضرت در حيات پيامبر ) 13) روش هاي تبليغ اسلام در عصر بعثت 14) روش هاي مبارزه مشركان با پيامبر اكرم (ص) 15) علل مخالفت مشركان با اسلام 16) زمينه هاي هجرت پيامبر اكرم به مدينه 17) سن ازدواج حضرت خديجه با پيامبر اكرم (ص) 18) نقش ابوبكر در دوران پيامبر اكرم (ص) 19) نقش عمر در دوران پيامبر اكرم (ص) 20) كارنامه اسلام در 13 سال مكه 21) ويژگي هاي آيات مكي قرآن كريم 22) ويژگي هاي آيات مدني قرآن كريم 23) بررسي مفاد نخستين قانون اساسي مدينه 24) بررسي ماهيت جنگ هاي پيامبر اكرم (ص) 25) علل شكست مسلمانان در جنگ احد 26) رابطه پيامبر اكرم (ص)با يهوديان 27) ----------------------با مسيحيان 28) پيدايش نفاق و منافقين در اسلام در عصر نبوي 29) اعلام جهاني رسالت پيامبر اكرم (ص) 30) جنگ يا دفاع در اسلام 31) ترويج اسلام با جنگ يا منطق و استدلال 32) بررسي مفاد نامه هاي پيامبر به سران كشور ها 33) بررسي واكنش حكومت ها به نامه پيامبر اكرم (ص) 34) داستان مباهله و حقانيت اسلام براي مسيحيان 35) داستان غدير و حقانيت ولايت در اعتقاد شيعه 36) حديث ثقلين و همترازي قرآن و عترت 37) بررسي حديث يوم الانذار و وصايت و ولايت امام علي (ع) 38) بررسي علل اعزام سپاه اسامه در روز هاي پاياني حيات پيامبر اكرم(ص) 39) داستان نگارش وصيت پيامبر در روز هاي پاياني و علل مخالفت عمر 40) بررسي اصول حكومتي پيامبر اكرم (ص) 41) بررسي شيوه هاي حكومتي پيامبر اكرم (ص) 42) بررسي اهداف حكومت پيامبر اكرم (ص) 43) بررسي علل و عوامل گسترش اسلام 44) راز و رمز جاودانگي قرآن 45) قرآن و فرهنگ زمانه 46) ادله شايستگي ابوبكر در خلافت اسلامي 47) سقيفه وحدت امت اسلامي يا انحراف در مسير اسلام 48) داستان برگزيدگي ابوبكر و كنار نهادن علي (ع) 49) بيعت اجباري با خليفه اول 50) خطبه حضرت زهرا در مالكيت بر فدك 51) اعتراض حضرت زهرا به غصب خلافت 52) ياوران امام علي (ع) در مبارزه با خليفه اول 53) تسويه حساب هاي خونين (قتل هاي زنجيره اي )در حكومت خليفه اول 54) بدعت هاي ابوبكر و عمر در اسلام 55) چگونگي خليفه شدن عمر 56) چگونگي خلافت عثمان 57) فلسفه سكوت امام علي (ع) در دوران خلفا 58) رابطه امام علي (ع)با خلفاي سه گانه 59) علل پذيرش خلافت توسط امام علي (ع) 60) داستان آتش كشيدن خانه فاطمه (س) توسط خليف دوم 61) فلسفه پنهان بودن مرقد حضرت زهرا (اعتراض سياه ) 62) فتوحات عمر 63) بررسي زمينه هاي ورود اسلام به ايران 64) علل گرايش ايرانيان به تشيع 65) علل دفاع ايرانيان از اسلام 66) دانشمندان بزرگ ايراني اهل سنت 67) دانشمندان بزرگ ايراني شيعه 68) نقش اسلام در عظمت ايران و ايرانيان 69) خدمات متقابل اسلام و ايران 70) علل شكل گيري جنگ جمل 71) علل شكل گيري جنگ صفين 72) علل شكل گيري جنگ نهروان 73) ويژگي هاي خوارج در انديشه و رفتار 74) رفتار امام علي با مخالفان 75) علل ممنوعيت نگارش حديث در خلافت ابوبكر 76) خلافت معاويه و نقش وي در انحراف جامعه اسلامي 77) عدالت صحابه از نظر تا عمل 78) چگونگي به خلافت رسيدن امام علي 79) موانع فراروي امام علي 80) علل ناخشنودي از حكومت امام علي 81) علل صلح امام حسن 82) علل قيام امام حسين 83) فلسفه عزاداري براي امام حسين 84) تعداد شهداي كربلا 85) فلسفه زيارت امامان و اوليا الهي 86) زندگاني و شهادت حضرت ابوالفضل 87) -------------------------علي اكبر 88) ------------------------فاطمه زهرا 89) -----------------------امام علي 90) -----------------------زينب 91) ----------------------امام حسن 92) حقوق متقابل ملت و دولت 93) آزادي هاي سياسي در حكومت امام علي (ع) 94) روش حكومتي امام علي (ع) 95) امام زمان در نهج البلاغه 96) ويژگي هاي زمامداران از ديدگاه نهج البلاغه 97) اصلاحات ديني در حكومت امام علي (ع) 98) بررسي نامه هاي امام علي به معاويه 99) بررسي نامه هاي امام علي به كارگزارانش 100) امام علي در كلام امام علي (ع)
حداقل تعداد صفحات تحقيق 15 و حد اكثر آن 25 صفحه باشد حتما چكيده مقاله و كليد واژه ها در ابتدا آورده شود فهرست منابع تحقيق بطور دقيق ذكر گردد 3 نمره از نمرات ترم به تحقيق اختصاص دارد از ارائه مقالات ديگرا جدا خودداري فرماييد. در صورت مشاهده غير از عدم اخذ نمره تحقيق ، نمره منفي نيز دارد
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و یکم مهر 1388ساعت 20:32  توسط بهروز یدالله پور
|
موضوعات پژوهشي درس آيين زندگي
1) روش هاي انس با قرآن 2) راهكار هاي ايجاد انگيزه و نشاط علمي در دانشجويان 3) راهكارهاي ايجاد انس با قرآن در دانشجويان 4) راهكارهاي ايجاد انس با نهج البلاغه در دانشجويان 5) روش هاي برخورداري از حضور قلب در نماز 6) بررسي موانع انس با قرآن در جوانان 7) آسيب شناسي توليد علم و جنبش نرم افزاري در ايران 8) آسيب شناسي رواج تكدي گري و گدايي در جامعه 9) معيار هاي اخلاقي اشتغال شايسته 10) موانع دست يابي به شغل مناسب در جامعه 11) شرايط امر به معروف و نهي از منكر 12) مراتب امر به معروف و نهي از منكر 13) روش هاي امر به معروف و نهي از منكر 14) آسيب شناسي امر به معروف و نهي از منكر 15) بررسي جايگاه نماز در خوابگاه هاي دانشجويي 16) اخلاق بين المللي از ديدگاه اسلام 17) معيار هاي انتخاب دوست خوب از ديدگاه اسلام 18) معيار هاي انتخاب همسر 19) روش هاي تقويت اعتماد به نفس 20) روش هاي مبارزه با وسواس 21) روش هاي تقويت عزت نفس 22) راه هاي درمان حسادت 23) روش هاي درمان احساس حقارت 24) روش هاي مقابله با خود بزرگ بيني 25) ريا و راه هاي مبارزه با آن 26) ريشه هاي انحرافات جنسي 27) تربيت جنسي نوجوانان 28) روش هاي تربيت جنسي جوانان 29) راهكارهاي مبارزه با فساد اخلاقي در جوانان 30) راهكارهاي سازگاري ميان همسران جوان 31) روش شناخت درست خواستگاران مطلوب 32) ازدواج جوانان درمان يا ... 33) نقش والدين در انتخاب همسر نمونه 34) نقش رسانه هاي جمعي در ارائه ازدواج مطلوب 35) مولفه هاي ازدواج موفق 36) نقش والدين در زندگي مشترك موفق 37) نقش و كاركرد آموزه هاي ديني در ازدواج موفق 38) دوستي ميان دختر و پسر ، آري يا نه ؟ 39) آسيب شناسي رابطه دختر و پسر قبل از ازدواج 40) نقش رابطه پسر و دختر قبل از ازدواج در موفقيت يا شكست همسران 41) آشنايي پسر با دختر قبل از ازدواج چگونه و چرا؟ 42) آموزه هاي ديني و انتخاب همسر 43) اهميت ازدواج در اسلام 44) ايين دوست يابي در اسلام 45) آيين همسر داري در اسلام 46) نقش خانواده در حل مشكلات همسران جوان 47) جايگاه ايمان در ازدواج موفق 48) چيستي ايمان 49) نقش ايمان در بحران هاي زندگي 50) طلاق و آسيب هاي فرا رو 51) تاثير خانواده در شكست همسران جوان 52) غيبت و آسيب هاي فرا رو 53) تهمت و تاثير آن در شخصيت افراد 54) تجسس و راه هاي مبارزه با آن 55) روش هاي ايجاد اعتماد بين همسران جوان 56) دولت عشق 57) چگونه بايد هميشه عاشق ماند ؟ 58) عشق و هيجانات عاشقانه 59) ويژگي هاي عشق و هوس در ادبيات ديني 60) فلسفه حجاب در اسلام 61) راه هاي شناخت افراد عاشق از هوسباز 62) راهكار هاي درمان كدورت ها ي ميان همسران جوان 63) ازدواج آرماني يا ازدواج آسماني 64) تاثير رعايت حريم محارم در سلامت خانواده 65) روش انتخاب همسر 66) روش معاشرت با دوستان 67) روش معاشرت با خانواده 68) تاثير رابطه با خدا در سلامت رواني 69) تاثير ياد خدا در زندگي موفق همسران جوان 70) تاثير نماز شب در زندگي موفق 71) خاستگاه عشق ، انسان يا خدا 72) كدام لذت ، پايدار يا آني 73) معناي زندگي 74) هدف زندگي 75) تاثير ايمان به آخرت در بهداشت رواني 76) ممنوعيت خودكشي در اسلام 77) تاثير حفظ حجاب و عفت ورزيدن 78) نقش استاد در اخلاقي زيستن 79) آسيب شناسي اخلاقي زيستن 80) نقش دعا در آرامش روان دانشجويان گرامي ، يكي از موضوعات فوق را جهت تحقيق درس آيين زندگي انتخاب نمايند و با تهيه چكيده مطالب ، مقدمه ، متن و نتيجه همراه با فهرست مطالب و منابع حد اقل در 15 و حد اكثر 25 صفحه تا 3 هفته قبل از پايان نيمسال تحصيلي اول به اينجانب ارائه نمايند. دانشجويان همكلاس از انتخاب يك موضوع مشترك خودداري نمايند .
+ نوشته شده در یکشنبه نوزدهم مهر 1388ساعت 19:14  توسط بهروز یدالله پور
|
پاكدامنى جوان در اوج قدرت جنسى
بهروز یدالله پور
اسلام به عنوان آيينى جاودانه و آسمانى كه حاوى دستوراتى سعادتبخش براى بشر است، نهاد خانواده را به عنوان كانونى مقدس، پايدار، عاطفى و پاك، ترسيم كرده است تا ميهمانى كه به عنوان همسر، وارد عرصه زندگى مىشود، با آرامش، عزت، محبت و شادمانى، يك مجموعه رو به گسترش را اداره كند. قرآن مجيد به پدران و مادران مسلمان دستور مىدهد تا فرزندانشان را كه هنوز از نعمت تأهل برخوردار نشدهاند، به اين امر مقدس تشويق كرده، زمينههاى زندگى سالم و حيات طيبه را براى آنان فراهم سازند و اگر شرايط ازدواج براى كسى وجود نداشته باشد، اسلام راهكار بسيار ارزشمندى را معرفى مىكند؛ راهكارى كه هم اجرايى است و براى تحقق آن مانعى وجود ندارد و هم پشتوانه بزرگى براى ورود به عرصه حيات اجتماعى در آينده است و آرامش را براى اعضاى خانواده، مهيا مىسازد. اين راهكار مهم، عفتورزى است. تعداد مراجعه 866 بار
+ نوشته شده در جمعه هفدهم مهر 1388ساعت 18:46  توسط بهروز یدالله پور
|
كرامت انسان و عناصر كرامت ستيز از ديدگاه قرآن كريم بهروز يدالله پور دانشجوي دكتري علوم قرآن و حديث مركز تربيت مدرس دانشگاه قم و عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي بابل
چکیده
انگارههای انسانشناختی یکی از مقولات بنیادی در اندیشه معاصر است . نوشتار حاضر پس از معناشناسی «کرامت » و «انسان » در نظام معنایی قرآن ، می کوشد به معنای «کرامت انسان » در گفتمان قرآن دست یابد. در گفتمان قرآنی خداوند، خود کریمترین است و بنی آدم نیز از کرامتی اعطایی برخوردارند و درجات بهره مندی از کرامت در میان آدمیان بر پایه دارا بودن تقوا متفاوت است تامل در آراء قرآن پژوهان و مفسران ، نشان از آن دارد که در بحث کرامت انسان ، اندیشه واحدی مشاهده نمی شود.. برخی ازقرآن پژوهان کرامت اعطایی را ذاتی بشر از هر جنس و نژاد و رنگ دانستهاند و برای آن ادلهای را اقامه کرده اند و کرامت عندالله را به عنوان وجه تمایز آدمیان در رسیدن به کمالات اختیاری بر شمردهاند در مقابل، برخی تمام کرامت انسان را به ویژگی تقوی و ایمان وی دانستهاند . این اختلاف رای در بیان رمز و راز کرامت مندی انسان نیز در کلام مفسران وجود دارد ،که نوع نگاه آنان به مقوله کرامت انسان را حکایت مینماید . اگر چه کرامت انسان و عناصر كرامت ستيز از دیر باز در منابع دینی پرداخته شده است اما چون امروزه این مقوله ، با مباحث حقوق بشر رابطهای ناگسستنی یافته است ،ضرورت بازشناسی، تحلیل و تبیین آن در ارائه دیدگاه قرآن کریم برای پرسشهای پیش رو در عصر حاضر بیش از هر زمان احساس میشود.عناصر كرامت ستيز در دو بعد فردي و اجتماعي قابل تحليل است كه در اين نوشتار به گونه اي مبسوط بدان اشارت رفته است.
واژگان کلیدی کرامت ، انسان ، کرامت انسان ، کرامت ذاتی ، کرامت اکتسابی ، عناصر كرامت ستيز ادامه مطلب
+ نوشته شده در شنبه چهارم مهر 1388ساعت 2:36  توسط بهروز یدالله پور
|
روايتي از كتاب حديث و روان شناسي
بهروز يدالله پور عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي بابل
دكتر محمد عثمان نجاتي در سال 1914 در كويت ديده به جهان گشود ، ايشان پس از طي تحصيلات مقدماتي و كارشناسي ، مقطع كارشناسي ارشد را با موضوع پايان نامه « ادراك حسي از ديدگاه ابن سينا » به اتمام رسانيد . وي از اساتيد صاحب نام در زمينه روان شناسي در كشور هاي عربي به ويژه كويت و عربستان بشمار مي رود و كتاب قرآن و روان شناسي ايشان برنده جايزه ويژه تحقيقات «ميراث» از موسسه«التقدم العلمي » در سال 1983 گرديد. اعتقاد نجاتي برآن است كه كتاب «قرآن و روان شناسي» و كتاب حديث پيامبر و روانشناسي » بيان كننده ديدگاه و تصور اسلامي از انسان را در اختيار مي نهند .و با اين دو منبع بيكران مي توان به ارائه مكتب روان شناسي جديد برآمده از اسلام پرداخت « ديدگاهي كه بر شالوده آن مطالعات جديدي در روان شناسي صورت پذيرد و در نهايت ، از مجموعه اين مطالعات و تحقيقات مكتب نويني در روان شناسي پديد آيد كه بتوان آن را مكتب اسلامي در روان شناسي ناميد ، نگارنده در سال 1982 نخستين چاپ كتاب «القرآن و علم النفس » را كه در آن مفاهيم رواني آمده در قرآن كريم بررسي مي شود را منتشر كرد و از همان زمان نيز به بررسي مفاهيم رواني در حديث پيامبر (ص) پرداخت حاصل اين تلاش كتاب «الحديث النبوي و علم النفس » است اين كتاب در واقع تكمله كتاب قبلي يعني قرآن و روان شناسي است چرا كه اين دو روي هم رفته ديدگاه اسلامي از انسان را در اختيار ما مي گذارند » ( نجاتي ، ص1387،9) آثار چاپ شده دكتر محمد عثمان نجاتي عبارتند از : 1) القرآن و علم النفس ، بيروت ، دارالشروق، 1987 2) علم النفس في حياتنا اليوميه ، كويت، دار القلم ، 1985 3) علم النفس الصناعي ، كويت ،موسسه الصباح ، 1980 4) ادراك الحسي عند ابن سينا ، بيروت ، دارالشروق ، 1980 5) مفهوم الصحه النفسيه في القرآن الكريم و الحديث الشريف ، كويت، نشره الطب الاسلامي ، 1984 6) الحديث النبوي و علم النفس ، 1988 7) الدراسات النفسانيه عند العلماء المسلمين ايشان علاوه بر اين آثار ، با ارائه سخنراني ها و سمينار هاي علمي و ارائه مقالات خدمات شايسته اي را به دانش اسلامي تقديم كرده اند. *** *** *** روانشناسي از دانش هاي بشري است كه عمري كوتاه را در عرصه مباحث علمي آكادميك برخوردار است كه خاستگاه آن مراكز علمي مغرب زمين بشمار مي رود . نخستين بار واژه «سايكولوژي »psychology روانشناسي را رودلف گروكلينوس از اهالي ماربورگ آلمان در قرن شانزدهم ميلادي ابداع كرد. اگر به عنوان روان شناسي تجربي experimental psychology اين دانش را در نظر بگيريم تاسيس آن به آزمايشگاه روان شناسي در سال 1879م در لايپزيك آلمان به وسيله ويلهلم وونت باز مي گردد و در اين زمان بود كه نخستين مكتب تجربي در عرصه روان شناسي به نام روان شناسي درون نگر introspective psychology پا به عرصه وجود نهادكه بعد از آن با اندكي تغيير در قالب مكتب ساخت گرايي structuralism در امريكا به دست ادوارد برادفوردتيچنر شكل يافت. ..بدين ترتيب عمر روان شناسي هنوز به يك قرن و نيم نمي رسد.( سعيد بهشتي ، روان شناسي از ديدگاه دانشمندان مسلمان ، 1385،ص 20) با اندك توجهي در پديده روانشناسي در غرب ، دو نكته كليدي در هدايت پژوهش هاي روانشناسان به چشم مي خورد : نخست آنكه مطالعات و پژوهش هاي رواني در اين جوامع به جنبه هاي مادي و زيستي و اجتماعي انسان مادي توجه دارد و از جنبه هاي روحي و معنوي و تاثير آن غفلت نموده اند به همين سبب پژوهش هاي روانشناسانه بيشتر متوجه فرهنگ و هنجارها و ارزش ها و فلسفه زندگي حاكم بر اين جوامع مي باشد و در داوري ها و ارائه درمان به همان اندازه انسان مادي و محدود در غرايز قلمرو حيواني را در بر مي گيرد . كه با برداشت و ديدگاه اسلامي از انسان سازگاري ندارد و ما نيازمند ارائه مفاهيم نوين و ساماندهي روانشناسي برآمده از انديشه اسلامي با مولفه هاي صحيح و دقيق مي باشيم . دوم آنكه روانشناسي معاصر به پيروي از پيشفرض معرفت شناختي كانتي ، معتقد است كه عقل بشر ، تنها قادر به درك و شناسايي نمودها (phenomena) و فيزيك اشياي خارجي است و نه بود ها و متافيزيك آنها . يعني تنها به بررسي و مطالعه علمي« رفتار » به عنوان موضوعي قابل مشاهده و اندازه گيري پرداخته شده است . بدين سان روان شناسي غربي با روانشناسي فلسفي اختلافي بنيادين در « موضوع» دارد زيرا موضوع روانشناسي ديني و فلسفي « روان و احوال و عوارض » آن است در حالي كه موضوع روانشناسي غربي و تجربي بر مبناي« جلوه ها و نمودهاي عيني روان » مي باشد و به نوعي روانشناسي غربي « رفتارشناسي » بشمار مي آيد تا «روانشناسي». و يكي از بزرگترين مشكلات روانشناسي نوين غربي ، با همه كاميابي ها و پيشرفت هاي نظري و كاربردي آن ، كنار نهادن و به حاشيه راندن موضوع اصلي اين علم يعني«روان» است.روانشناسي امروز با حذف اين موضوع از قلمرو مطالعات و تحقيقات خود ، گرفتار گونه اي ناتمام نگري ، جزء بيني و نمودگرايي گرديده است. ( همان ، ص25) اما از متون ديني مي توان دريافت كه از دير باز به اين مساله مهم پرداخته شده است و بسياري از انديشه وران دين باور بر آن تاكيد كرده اند و مي توان با بهره گيري از آموزه ها ومتون قرآن كريم و روايات متقن پيامبر اكرم (ص) و ائمه اطهار(ع) دانش روانشناسي اسلامي را براي رشد و شكوفايي انسان ها و رسيدن به اعتدال و معنويت و كمال نهايي و آرامش و رابطه اي جامع با جهان هستي ، انسان ها و خداوند سبحان پي افكند و به يقين اين دانش مي تواند پاسخ گوي درد هاي متعدد روحي و رواني بشر سرگردان امروز و عصر هاي آينده باشد. *** *** *** كتاب حديث نبوي و روانشناسي اين كتاب دريك مقدمه و 10 فصل با مباحثي عميق تاليف شده است كه فصل ها به ترتيب عبارتند از : انگيزه هاي رفتار ، عواطف يا هيجانات ، ادراك حسي ، تفكر ، يادگيري، علم لدني، مساله رشد ، بهداشت رواني و در پايان روان درماني . كه همه اين مباحث از ديدگاه حديث نگارش يافته است. اين كتاب به زبان شيرين فارسي توسط آقاي حميدرضا شيخي برگردان شده است و چاپ نخست آن در بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي در سال 1387 در 1000 شمارگان در 343 صفحه انجام يافته و در دسترس مشتاقان نهاده شد. برجستگي ها و امتيازات اين كتاب كتاب حديث نبوي و روانشناسي از نقاط ارزشمندي برخوردار است كه هر انسان آگاهي را به خود جذب مي نمايد و به مطالعه خود وا مي دارد فارغ از قلم روان و تسلط نويسنده محترم بر دانش حديث و روانشناسي و دغدغه ي ارائه مطالب متقن و علمي ايشان مي توان مزاياي ذيل را در نيرومندي و توان آن اشارت نمود: 1) كتاب حاضر به دنباله كتاب «قرآن و روانشناسي» و براي ارائه نگاهي جامع و كامل ازديدگاه اسلام به انسان و روانشناسي ،نگارش يافت از منابع معتبر روايي اهل سنت برخوردار است بهره گيري از كتاب هاي حديثي معتبر عامه اين كتاب را مورد توجه بسياري از مسلمانان نموده است و دقت در ارائه و چينش روايات و تحليل دقيق و عالمانه آنها نشان از هوش و تلاش سزشاري دارد كه براي ارائه توانمندي دين در عرصه درمان درد هاي روحي و رواني عصر حاضر ، پي ريزي دانش روانشناسي اسلامي را هدف گرفته است و در اين راه از دو منبع اصيل اسلامي بهره جسته است 2) كتاب حاضر علاوه بر بدست دادن روايات نبوي ، از كتاب هاي معتبر و انديشمندان صاحب نام عرصه روانشناسي غربي نيز بهره هاي فراوان برده است ارائه مباحث به گونه اي تطبيقي و با اصل قرار دادن روايات با توجه داشتن به آراء و نظريات انديشمندان مغرب زمين به زيبايي و اتقان اين كتاب افزوده است و هر خواننده منصفي را در برابر اين نگارش آرام مي سازد. 3) زبان نگارش كتاب زباني است كه احساس نمي شود مباحث علمي نوين بر روايات تحميل شده باشند بلكه با ظرافتي خاص و با تقسيم بندي مباحث كتاب بر پايه روانشناسي جديد ، روايات را با دقت و زيبايي ارائه نموده اند بدون آنكه تحت تاثير آموزه هاي روانشناسانه به تحليل روايات و يا تنظيم آراء ديني به گونه اي نامتوازن و غير صحيح گرفتار آمده باشد. و پايه داوري هاي خويش را روايات قرار داده اند نه انگاره هاي انديشمندان معاصر روانشناسي . به عنوان نمونه يكي از مباحث چالش بر انگيز ميان روانشناسي تجربي و ديني پديده وحي بر پيامبران و الهام بر انسان ها است كه محمد عثمان نجاتي به بررسي اين موضوع از نگاه روانشناسي جديد و متون ديني پرداخته است:« روانشناسي جديد با رويكردي مادي به تفسير شناخت مي پردازد چه شناخت حسي را پايه اصلي شناخت انساني مي داند . روانشناسان جديد در مساله يادگيري و كسب شناخت به علم و معرفتي كه انسان از رهگذر وحي يا الهام و يا روياي صادقه به دست مي آورد نمي پردازند ؛ چرا كه اينان خود را ملزم به بررسي آن دسته از پديده هاي رواني مي دانند كه بتوان آنها را مشاهده يا قياس كرد و يا در حيطه پژوهش تجربي در آورد ، و آن پديده هاي رواني و روحي را كه چنين نباشند از دايره بحث و تحقيق روانشناسي كنار نهاده اند ...زماني كه روانشناسي معاصر «تفكر خلاق » را بررسي مي كند به مساله «الهام» نيز مي پردازد . روان شناسان نمونه هايي از الهام را كه بعضا در اثناي خواب و گاه در حين بيداري براي برخي از دانشمندان و نويسندگان پيش آمده است نام برده اند اما الهام در اين حالت ها را نتيجه نضج يافتن ايده در ذهن هاي آنها ، پس از مدتي استراحت فكري مي دانند . چرا كه دراين مدت اذهان شان از پاره اي ناخالصي ها و موانع تفكر رها مي شود و عناصر موضوع نظم و سامان مي يابد و ناگهان در ذهن رابطه هاي جديدي ظهور مي كند كه قبلا وضوح نداشت و راه حلي كه انديشمند مدت ها در پي آن بود روشن مي شود . روان شناسان به ظهور ناگهاني ديده جديد يا حل مشكل به نام الهام اطلاق مي كنند. بنابراين الهام چيزي نيست كه از بيرون ذهن وارد ذهن شود بلكه منبعث از ذهن انسان و حاصل نظم بخشيدن به عناصر موضوع در ذهن است. ميان نظر روانشناسي جديد و ديدگاه ديني در تفسير الهام مي توان سازش ايجاد كرد روانشناسي جديد در تفسير خود از الهام در سطح فرايندهاي فيزيولوژيك كه در مغز رخ مي دهد و فرآيندهاي رواني كه به همراه دارد متوقف مي شود اما اگر به الهام از منظر ديني نگاه كنيم خواهيم ديد كه اين تفسير كافي نيست چرا كه خداوند سبحان در همه هستي و در همه آفريدگان و در همه حوادثي كه در اين عالم هستي رخ مي دهد دخل و تصرف مي كند و به هر ريز و درشتي علم دارد و بر هر كاري تواناست...بنابر اين زماني كه انسان درباره كاري و موضوعي مي انديشد خداوند بزرگ ذهن او را در جهتي سوق مي دهد كه به انديشه تازه اي يا راه حل جديدي براي يك مشكل برسد پس الهام در اين حالت در حقيقت نشات گرفته از خداوند است هرچند از نظر روانشناسان برخاسته از ذهن خود انسان و حاصل فرايندهاي ذهنيي است كه در حين تفكر و بدون دخالت هرگونه نيروي ديگري به وجود مي آيد.» (حديث و روان شناسي ، محمد عثمان نجاتي ، ص 203)هرچند تلاش نويسنده محترم آن است كه از بحث هاي فلسفي صرف پرهيز نمايد و به اندازه لازم در نقد انديشه ها محل نزاع را معين نمايد و داوري كند. 4) تقسيم بندي مباحث كتاب بر اساس مباحث روان شناسي نوين يكي ديگر از امتيازات اين نوشتار است زيرا در اين نگارش با برخورداري از نحوه چينش مطالب در روانشناسي هاي معاصر ، تلاش شده است تا بحث ها از ديدگاه روايات ارائه گردد و در تعريف و ارائه مفاهيم به گونه استوار بر روايات بوده باشد و محل اختلاف ديدگاه اسلامي با روانشناسي نوين را رعايت امانت و انصاف بيان نمايد. 5) ترجمه روان و رسا و شيوا و وفادار به متن به زبان فارسي اين اثر به قلم حميدرضا شيخي بر زيبايي هاي ديگر اين كتاب افزوده است شيخي تلاش كرده است تا با ترجمه اي روان بر خواندني بودن كتاب بيفزايد و بعضا نكاتي توضيحي را در بيان معنا ارائه دهد.
كاستي ها و نارسايي ها هر نگارشي براي نخستين بار كه به رشته نوشته در مي آيد از نارسايي هاي خاصي رنج مي برد اما امتياز نگارش نخست و ابداعي بودن مطالب آن نارسايي ها كم اثر مي سازد . اين نگارش با توجه به ارائه طرحي نوين در دانشي برآمده از دين تاكيد دارد بايد بيشتر از هر اثر ديگر مورد دقت و جستار قرار گيرد تا فراروي ديگر محققان نهاده شود و ادامه مسير طولاني فربهي را هموار سازد. همان گونه كه در قبل اشارت رفت اين اثر به همراه مجموعه اي از آثار خواندني و ماندگار دكتر نجاتي مورد اقبال انديشه وران مسلمان در كشورهاي مختلف قرار گرفته است و منبع بسياري از مقالات در حوزه روانشناسي اسلامي قرار گرفته است.اما اين كاستي ها در اين اثر به چشم مي آيد: 1) نويسنده محترم به درستي دو بال قرآن و حديث را براي ارائه انديشه اسلامي ناب و اصيل مورد تاكيد و توجه قرار داده است اما در اين ميان از بخش انبوهي از احاديث چشم پوشيده است . اين كتاب از روايات معتبر از كتاب هاي شيعه كه با سند درست از پيامبر اكرم (ص) در دسترس قرار دارند بي بهره است و حجم انبوهي از روايات دقيق و صحيح السند كه به مباحث روانشناسي پيوند دارد تهي مانده است بسيار فرصت مغتنمي است تا انديشمندان شيعي در عرصه روانشناسي روايات پر احتشام اين حوزه را در دسترس مشتاقان قرار دهند كه در گذشته برخي كتاب هاي اخلاقي و عرفاني به پاره اي از آن روايات اشارت داشته اند. 2) اين كتاب چون به خامه انديشمندانه ي يكي از برادران اهل سنت به رشته نگارش در آمد به علت آنكه در علم حديث آنان تنها روايات رسيده از پيامبر اكرم (ص) را مورد بررسي و قبول قرار مي دهند از بسياري از روايات ائمه اطهار (ع) يا اطلاع نداشته است و يا به خاطر نوع نگاهشان از آنان چشم پوشي كرده اند كه به نظر مي رسد اين نكته در ارائه ديدگاهي اسلامي از انسان بسيار ضروري مي نمايد به ويژه سخنان و حكمت هاي امير مومنان علي (ع) كه راهگشاي بسياري از معضلات اخلاقي و اجتماعي است. 3) در پاره اي از موارد تحليل ديگر انديشمندان مي توانست به رواني و گستردگي و تاريخچه بحث كمك نمايد و پذيرش منطقي ادعا را موجب گردد ليكن در كتاب كمتر از ديدگاه انديشمندان ديگر بهره گرفته شد و دامن اين نگارش از آراء انديشمندان درباره سخنان پيامبر اكرم (ص) بهره مند نيست. 4) ترجمه عنوان كتاب نيز نارسا و گوياي مطالب كتاب نيست محمد عثمان نجاتي كتاب را «الحديث النبوي و علم النفس » نام نهاده اند يعني اين كتاب روايات رسيده از پيامبر اكرم (ص) را در بر دارد اما نام كتاب در ترجمه« حديث و روان شناسي » نام گرفته است كه اولا ترجمه دقيقي نيست و به نام برگزيده مولف وفادار نمي باشد . ثانيا با محتواي ارائه شده در متن كتاب هماهنگي ندارد زيرا بسياري از روايات به ويژه در ميان شيعيان در اين كتاب مورد تو.جه قرار نگرفته است اما به خواننده چنين القاء مي شود كه كتاب حاوي همه روايات در باب روانشناسي مي باشد.ثالثا نام كتاب بر اساس عنوان محمد عثمان نجاتي چنين است« حديث نبوي و روانشناسي » يا « روانشناسي در حديث نبوي» 5) شايسته بود تا بنياد پژوهشهاي آستان قدس رضوي كه اين كتاب را براي ترجمه برگزيده است زحمت نقد و اضافه نمودن برخي روايات و ديدگاه ها ي شيعه را در پاورقي و يا پي نوشت فصل ها يادآوري مي نمود تا آنان كه اين كتاب ارزنده را مورد مطالعه قرار مي دهند از نظرگاه شيعه نيز آگاهي يافته و ديدگاهي جامع از اسلام را در دسترس داشته باشد. 6) شايد جاي مقدمه اي مناسب از نويسنده و سبك و آثارش در آغاز اين ترجمه خالي است چه خوب بود تا مترجم محترم كه با ترجمه دقيق و روان خود به زيبايي كتاب افزوده است در مقدمه بر اين ترجمه تاريخچه اي از كتاب و نگارش آن و برخي مسائل و ديدگاه هاي نويسنده در اختيار خوانندگان قرار مي داد تا خواننده در اولين مواجهه خود با كتاب ، مقدمه نجاتي را پيش رو نگيرد و از ضرورت ترجمه اثر آگاهي داشته باشد.
سخن آخر آنكه بحث روانشناسي در عرصه روايات نهال نوپايي است كه تمام انديشمندان و عالمان ديني و اخلاقي را به حركتي خلاق و روشنگرانه براي ارائه درست و جامع دين فرا مي خواند و دنياي امروز و فردا و فرداهاي ديگر در هر زمان و زميني مرهون تلاش ها و پژوهش هاي انديشمندان مسلمان در حوزه شناخت انسان و درك دردها و درمان آن و تبيين رابطه درست ميان انسان و خداوند است . و اين مهم به انجام نخواهد رسيد مگر با همتي بلند و انديشه اي نوين و درك درست نياز ها و مسلئل پيش رو. توفيق نويسنده محترم را در ارائه كتاب هايي راهگشا در عرصه روانشناسي اسلامي و مباحث تربيتي از خداوند متعال آرزو داريم و اميد آن داريم كه مترجم گرامي نيز با آثاري تازه ولي ماندگار ، بيش از پيش توفيق الهي مدد رسانش گردد و جان مشتاقان اين عرصه را به دنيايي جديد پيوند دهاد.
+ نوشته شده در دوشنبه بیست و ششم مرداد 1388ساعت 4:9  توسط بهروز یدالله پور
|
+ نوشته شده در شنبه بیست و دوم فروردین 1388ساعت 9:44  توسط بهروز یدالله پور
|
+ نوشته شده در یکشنبه چهارم اسفند 1387ساعت 14:13  توسط بهروز یدالله پور
|
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و هفتم بهمن 1387ساعت 10:36  توسط بهروز یدالله پور
|
+ نوشته شده در یکشنبه سیزدهم بهمن 1387ساعت 1:32  توسط بهروز یدالله پور
|
+ نوشته شده در پنجشنبه سوم بهمن 1387ساعت 21:55  توسط بهروز یدالله پور
|
|
|